ભારતના Gen Z રોકાણકારો માટે નાણાકીય સલાહ મેળવવી પડકારજનક બની છે. એક નવા SEBI સર્વે મુજબ, **60%** યુવાનો મિત્રો કે ઇન્ફ્લુએન્સર્સ પર આધાર રાખે છે, જ્યારે **93%** લોકો સોશિયલ મીડિયાના ક્રિએટર્સને વિશ્વસનીય માને છે. પરિણામે, **54%** યુવાન પ્રોફેશનલ્સ તેમના મોટા આર્થિક લક્ષ્યોને પાછળ ઠેલી રહ્યા છે.
ભારતીય નાણાકીય બજારના ઝડપી વિકાસને કારણે રોકાણ કરવું હવે સરળ બન્યું છે, પરંતુ આ સરળતાએ યુવા રોકાણકારો માટે એક ગંભીર સમસ્યા ઊભી કરી છે. સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન્સ (SIP), સ્ટોક ટ્રેડિંગ એપ્સ અને એક્સચેન્જ-ટ્રેડેડ ફંડ્સ (ETF) જેવા સાધનો હાથવગા હોવા છતાં, Gen Z માટે પ્રોફેશનલ સલાહ અને વાયરલ સોશિયલ મીડિયા કન્ટેન્ટ વચ્ચેનો તફાવત પારખવો મુશ્કેલ બની રહ્યો છે.
ઇન્ફ્લુએન્સર્સની વિશ્વસનીયતા પર સવાલ
Securities and Exchange Board of India (SEBI) ના 2025 ના સર્વેમાં સામે આવ્યું છે કે 93% રોકાણકારો ફાઇનાન્સિયલ ઇન્ફ્લુએન્સર્સની વાત પર આંધળો વિશ્વાસ કરે છે. નોંધપાત્ર વાત એ છે કે, ઘણા ક્રિએટર્સ પાસે કોઈ સત્તાવાર લાયકાત કે કાયદાકીય જવાબદારી હોતી નથી, જ્યારે રજિસ્ટર્ડ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ એડવાઇઝર્સ કડક નિયમો હેઠળ કામ કરે છે. યુવા રોકાણકારો ઘણીવાર સ્ક્રીન પરની પરિચિતતાને જ બજારની સમજ માની બેસે છે, જેનાથી તેમના પોર્ટફોલિયો જોખમમાં મુકાય છે.
પરંપરાગત સલાહથી ડિજિટલ શોર તરફ
પહેલાના સમયમાં રોકાણના નિર્ણયો માટે માતા-પિતા કે વડીલો પર આધાર રાખવામાં આવતો હતો. જોકે, આજના જટિલ પ્રોડક્ટ્સ જેવા કે ઇન્ટરનેશનલ ફંડ્સ કે ડિજિટલ ક્રેડિટ એપ્સ અંગે વડીલો પાસે પૂરતું જ્ઞાન નથી. આ શૂન્યાવકાશને કારણે યુવાનો સોશિયલ મીડિયા અને અલ્ગોરિધમ્સ તરફ વળ્યા છે, જે વ્યક્તિગત જરૂરિયાતોને બદલે માત્ર જનરલ સલાહ આપે છે.
આર્થિક અસ્થિરતા અને નિર્ણયશક્તિ
આ વલણની સીધી અસર આર્થિક સ્થિતિ પર પડી રહી છે. 2026 ના ડેટા મુજબ, 54% યુવાનો ઘર ખરીદવા કે પરિવારના ખર્ચ માટેના મહત્વના આર્થિક નિર્ણયો ટાળી રહ્યા છે. હર્ડ મેન્ટાલિટી (ટોળાશાહી) ને કારણે, લોકો જોખમો સમજ્યા વગર માત્ર ટ્રેન્ડ પાછળ ભાગી રહ્યા છે.
નિષ્ણાતોના મતે, રોકાણકારોએ હવે સોશિયલ મીડિયાના ટિપ્સ કરતા કંપનીના સત્તાવાર રિપોર્ટ્સ અને ઓથેન્ટિક ડેટાને પ્રાધાન્ય આપવાની જરૂર છે. પોતાની આર્થિક સમજ અને યોગ્ય સ્ત્રોતની પસંદગી જ ભવિષ્ય સુરક્ષિત કરવામાં મદદરૂપ થશે.