ભારતની Gen Z પેઢી વિશે એક ખોટી માન્યતા પ્રવર્તે છે કે તેઓ મોજ-શોખ પાછળ ખર્ચ કરે છે. ડેટા મુજબ, તેમની આવકનો **70%** થી વધુ હિસ્સો ઘરના જરૂરી ખર્ચ અને બિલ ચૂકવવામાં જાય છે. જોકે, નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે ઈમરજન્સી ફંડ વગર લેવામાં આવતું ઉધાર અને હાઈ-ઈન્ટરેસ્ટ ક્રેડિટ તેમની આર્થિક સ્થિતિ બગાડી શકે છે.
સામાન્ય ધારણા એવી છે કે Gen Z માત્ર લાઈફસ્ટાઈલ અને ફરવા પાછળ ખર્ચ કરે છે, પરંતુ UPI ટ્રાન્ઝેક્શનના તાજેતરના વિશ્લેષણ મુજબ, આ પેઢી વધુ જવાબદાર બની રહી છે. વાસ્તવમાં, પગારદાર Gen Z વ્યક્તિઓના કુલ ખર્ચમાંથી 20.1% બિલ અને સબસ્ક્રિપ્શન્સમાં અને 15.7% રકમ ગ્રોસરીમાં જાય છે. જ્યારે ટ્રાવેલ જેવો વૈભવી ખર્ચ માત્ર 5% જેટલો જ છે.
જાગૃતિ છતાં રોકાણમાં પાછળ
SEBI ના ડેટા મુજબ, 66% Gen Z યુવાનો કેપિટલ માર્કેટના પ્રોડક્ટ્સ વિશે સારી જાણકારી ધરાવે છે, જે Millennials કે Gen X કરતા પણ વધુ છે. જોકે, વાસ્તવિક રોકાણ કરનાર માત્ર 9% છે. જોકે, નવા રોકાણકારોમાં 56% હિસ્સો Gen Z નો છે, જે દર્શાવે છે કે આ ક્ષેત્રે મોટી વૃદ્ધિની શક્યતા છે.
દેવું અને જોખમી ટ્રેડિંગનું જોખમ
આજની સરળતાથી મળતી BNPL (Buy Now, Pay Later) સ્કીમ્સ યુવાનોને દેવાના ચક્રમાં ફસાવી રહી છે. ઘણા યુવા રોકાણકારો ઈમરજન્સી ફંડ કે ઈન્સ્યોરન્સને નજરઅંદાજ કરીને સીધા જ હાઈ-રિસ્ક ટ્રેડિંગમાં ઝંપલાવે છે, જે લાંબા ગાળે આર્થિક અસ્થિરતા સર્જી શકે છે.
આર્થિક સુધારણા માટેની સલાહ
નાણાકીય સલાહકારો મુજબ, યુવાનોએ પોતાના પગારના 30% થી વધુ દેવું ન રાખવું જોઈએ અને મહત્તમ મર્યાદા 40% રાખવી જોઈએ. હંમેશા પહેલા જરૂરી ખર્ચ અને ઈમરજન્સી ફંડ તૈયાર રાખવું અને ત્યારબાદ જ સિસ્ટમેટિક રોકાણ પર ધ્યાન આપવું જોઈએ.