Whalesbook
બદલાવ વગરનું ટેક્સ માળખું: કરદાતાઓની મૂંઝવણ
નાણા મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે બજેટ 2026 માં આવકવેરાના મુખ્ય માળખામાં કોઈ ફેરફાર રજૂ કર્યો નથી. સ્થાપિત સ્લેબ, દરો અને મુક્તિ (Exemption) માળખા યથાવત રાખવામાં આવ્યા છે. આ નિર્ણય ચોક્કસતાની ભાવના પ્રદાન કરે છે, પરંતુ કરવેરામાં નવી રાહતોની અપેક્ષાઓને પૂર્ણ કરતો નથી. 2020 માં રજૂ કરાયેલી પરંપરાગત જૂની ટેક્સ સિસ્ટમ અને નવી વૈકલ્પિક સિસ્ટમ બંને યથાવત છે, જેના કારણે કરદાતાઓએ ઓછો દર અને ઓછી કપાત (Deductions) અથવા વધુ દર અને વિસ્તૃત મુક્તિ વચ્ચે પસંદગી કરવી પડશે.
FY 2026-27 માટે, નવી સિસ્ટમ ₹4 લાખ સુધીની આવક પર મુક્તિ ચાલુ રાખે છે. ₹24 લાખ થી વધુની આવક પર 5% થી 30% સુધીના દરો લાગુ પડશે. રહેણાંક વ્યક્તિઓ માટે ₹12 લાખ સુધીની આવક પર સંપૂર્ણ ટેક્સ રિબેટ (Tax Rebate) યથાવત છે, જે શૂન્ય કર જવાબદારી બનાવે છે. ₹75,000 ની સ્ટાન્ડર્ડ ડિડક્શન (Standard Deduction) ને કારણે પગારદાર વ્યક્તિઓ માટે આ મર્યાદા ₹12.75 લાખ સુધી વિસ્તૃત થાય છે, જે નવી સિસ્ટમને મધ્યમ-આવક ધરાવતા લોકો માટે આકર્ષક બનાવે છે.
જૂની ટેક્સ સિસ્ટમની આકર્ષણ જાળવી
જૂની ટેક્સ સિસ્ટમ, ભલે યથાવત રહી હોય, પરંતુ જે કરદાતાઓ વિવિધ કપાત અને મુક્તિનો મહત્તમ લાભ લઈ શકે છે તેમના માટે તે એક મહત્વપૂર્ણ વિકલ્પ બની રહેશે. આ સિસ્ટમ ₹2.5 લાખ સુધીની પ્રારંભિક મુક્તિ આપે છે, ત્યારબાદ 5%, 20%, અને 30% ના સ્લેબ દરો છે. હાઉસ રેન્ટ એલાઉન્સ (HRA), લીવ ટ્રાવેલ એલાઉન્સ (LTA), સેક્શન 80C રોકાણો, મેડિકલ વીમો (સેક્શન 80D), નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) ફાળા અને હોમ લોન વ્યાજ જેવી લોકપ્રિય કપાતનો લાભ મળતો રહેશે, જે નોંધપાત્ર બચતની સંભાવના પૂરી પાડે છે.
ટેક્સ નિષ્ણાતો સૂચવે છે કે ₹12 લાખ સુધીની આવક માટે, નવી સિસ્ટમનું શૂન્ય-કર પરિણામ ઘણીવાર વધુ ફાયદાકારક હોય છે. જોકે, ₹24 લાખ થી વધુ કમાણી કરનારાઓ માટે, પસંદગી એ બાબત પર નિર્ભર કરે છે કે તેમની કુલ કપાત અને મુક્તિ આશરે ₹8 લાખ થી વધુ છે કે નહીં. જો એમ હોય, તો જૂની સિસ્ટમ હજુ પણ ઓછો ટેક્સ બોજ આપી શકે છે. આ વ્યક્તિગત ખર્ચ પેટર્નના આધારે વિસ્તૃત નાણાકીય આયોજનની જરૂરિયાત દર્શાવે છે.
પ્રક્રિયાગત ફેરફારો અને પાલનમાં રાહત
મૂળભૂત ટેક્સ માળખામાં સ્થિરતા હોવા છતાં, બજેટમાં કરદાતાઓના પાલન (Compliance) ને સરળ બનાવવા માટે કેટલાક પ્રક્રિયાગત ફેરફારો રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. સુધારેલા આવકવેરા રિટર્ન (Revised ITR) ફાઇલ કરવાની અંતિમ તારીખ 31 ડિસેમ્બર થી 31 માર્ચ સુધી લંબાવવામાં આવી છે, જેમાં નજીવી ફી લાગુ પડશે. અમુક ITR ફોર્મ ફાઇલ કરવાની સમયમર્યાદા પણ સુવ્યવસ્થિત કરવામાં આવી છે, જેમાં ITR-1 અને ITR-2 માટે 31 જુલાઈ અને નોન-ઓડિટ બિઝનેસ કેસો અને ટ્રસ્ટ માટે 31 ઓગસ્ટ સુધીનો સમય આપવામાં આવ્યો છે.
વધુ રાહતમાં, મોટર અકસ્માત દાવા ટ્રિબ્યુનલમાંથી મળતા વ્યાજ પર સંપૂર્ણ ટેક્સ મુક્તિનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, લિબરલાઇઝ્ડ રેમિટન્સ સ્કીમ (LRS) હેઠળ ઓવરસીઝ ટૂર પેકેજ, શિક્ષણ અને તબીબી ખર્ચ પરનો ટેક્સ કલેક્શન એટ સોર્સ (TCS) ઘટાડવામાં આવ્યો છે. નવા આવકવેરા અધિનિયમ, 2025 (New Income Tax Act, 2025) 1 એપ્રિલ, 2026 થી અમલમાં આવવાનો છે, જેમાં સરળ રિટર્ન ફોર્મની અપેક્ષા છે.
વિશ્લેષકો નોંધે છે કે આ પાલન-કેન્દ્રિત પગલાં સીધા કર જવાબદારીઓને બદલવાને બદલે પ્રક્રિયાઓને સુવ્યવસ્થિત કરવાનો હેતુ ધરાવે છે, જે વહીવટી કાર્યક્ષમતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. ભારતીય અર્થતંત્ર, સ્થિતિસ્થાપકતા દર્શાવતા, વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓનો સામનો કરી રહ્યું છે, તેથી કરવેરામાં સ્થિરતા આર્થિક અનુમાન માટે સંદર્ભ બિંદુ બની રહી છે.