Whalesbook
ભારતમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડ (Mutual Funds) માર્કેટમાં SIP નું મહત્વ સતત વધી રહ્યું છે. લગભગ ₹16.36 લાખ કરોડના SIP એસેટ્સ અંડર મેનેજમેન્ટ (AUM) સાથે, આ યોજનાઓ લાખો લોકોને લાંબા ગાળાની સંપત્તિ બનાવવામાં મદદ કરી રહી છે.
જોકે, એક મોટી ઓપરેશનલ સમસ્યા રોકાણકારોના ખિસ્સા પર ભારણ વધારી રહી છે. મોટાભાગના SIP માટે ઉપયોગમાં લેવાતી નેશનલ ઓટોમેટેડ ક્લિયરિંગ હાઉસ (NACH) સિસ્ટમમાં, જો કોઈ રોકાણકારના બેંક ખાતામાં પૂરતા પૈસા ન હોય અને NACH ડેબિટ નિષ્ફળ જાય, તો બેંકો ₹250 થી ₹750 સુધીનો ચાર્જ વસૂલી શકે છે, જેમાં 18% GST પણ ઉમેરાય છે.
આનો અર્થ એ થયો કે, જો કોઈ રોકાણકારના પાંચ SIP, દરેક ₹1,000 ના હોય, અને કોઈ એક દિવસે તે નિષ્ફળ જાય, તો તેને લગભગ ₹2,500 વત્તા GST એટલે કે ₹2,950 જેટલો ભારે ચાર્જ ચૂકવવો પડી શકે છે. આ રકમ રોકાણની મૂળ રકમના મોટા હિસ્સા જેટલી છે.
વિવિધ બેંકો અલગ-અલગ ચાર્જીસ વસૂલે છે. ઉદાહરણ તરીકે, Axis Bank પ્રથમ રિટર્ન માટે ₹500 અને પછીના રિટર્ન માટે ₹550 ચાર્જ કરી શકે છે. Federal Bank ₹250 અને ₹500 જ્યારે State Bank of India અને Bank of India ₹250 વત્તા GST ચાર્જ કરે છે. આ અસ્પષ્ટતા અને અનેક UMRN (Unique Mandate Registration Number) ને મેનેજ કરવાની જટિલતા ગેરસમજ ઊભી કરી શકે છે.
આ નિષ્ફળ ચુકવણીના કારણે થતો ખર્ચ સીધું રોકાણકારનું નુકસાન છે, ખાસ કરીને નાના રોકાણકારો માટે જેમની પાસે બેંક બેલેન્સ ઓછું હોય છે. આનાથી માત્ર પૈસાનું નુકસાન નથી થતું, પરંતુ કમ્પાઉન્ડિંગ (Compounding) પર પણ અસર થાય છે અને સંપત્તિ સર્જનમાં વિલંબ થાય છે. SEBI એ રોકાણકાર સુરક્ષા માટે ઘણા નિયમો બનાવ્યા છે, પરંતુ આ પેમેન્ટ સિસ્ટમની સમસ્યા હજુ પણ યથાવત છે. વારંવાર નિષ્ફળતા મેન્ડેટની માન્યતાને પણ અસર કરી શકે છે.
આ પરિસ્થિતિમાં, રોકાણકારો માટે એ જરૂરી છે કે તેઓ પોતાના બેંક ખાતામાં પૂરતું બેલેન્સ જાળવી રાખે, SIP ની તારીખો થોડી અલગ-અલગ રાખે અને પોતાની બેંકના નિષ્ફળ NACH ડેબિટ માટેના ચાર્જીસ વિશે સંપૂર્ણ જાણકારી મેળવી લે. આ નાની બાબતો પર ધ્યાન આપીને રોકાણકારો પોતાના નાણાકીય લક્ષ્યોને વધુ સારી રીતે પ્રાપ્ત કરી શકે છે.