Income Tax Appellate Tribunal (ITAT) ના તાજેતરના એક ચુકાદાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો તમારી પાસે વારસામાં મળેલું સોનું છે, તો તેના પુરાવા સાચવી રાખવા અત્યંત જરૂરી છે. જો તમે તેનો સ્ત્રોત સાબિત ન કરી શકો, તો આવકવેરા વિભાગ તેને Income Tax Act ની કલમ 69A હેઠળ 'અજાણી આવક' ગણીને ટેક્સ વસૂલી શકે છે.
મુંબઈની Income Tax Appellate Tribunal (ITAT) ના એક તાજેતરના કેસે પરિવારના પરંપરાગત સોના-દાગીનાના દસ્તાવેજીકરણનું મહત્વ સમજાવ્યું છે. એક ટેક્સપેયર જ્યારે ₹67.4 લાખ ના દાગીના જાહેર કર્યા ત્યારે તપાસ સામે આવી હતી, પરંતુ યોગ્ય પુરાવા રજૂ કર્યા બાદ ટ્રિબ્યુનલે તેમને મોટી રાહત આપી હતી. આ કિસ્સો સાબિત કરે છે કે આવકવેરા વિભાગ કોઈપણ મોટી સંપત્તિના સ્ત્રોત પર પ્રશ્નો ઉઠાવી શકે છે.
કલમ 69A હેઠળ જોખમ
Income Tax Act ની કલમ 69A મુજબ, જો કરદાતા સોના કે દાગીનાના સ્ત્રોત વિશે યોગ્ય ખુલાસો ન આપી શકે, તો તેને 'અનએક્સપ્લેન્ડ ઇન્કમ' (Unexplained Income) ગણવામાં આવે છે. ઓડિટ કે સર્ચ દરમિયાન જો તમે સંતોષકારક જવાબ ન આપી શકો, તો આ સંપત્તિની કિંમત તમારી કુલ આવકમાં ઉમેરીને તેના પર ટેક્સ અને ભારે પેનલ્ટી વસૂલવામાં આવી શકે છે. અહીં સાબિત કરવાની જવાબદારી કરદાતાની જ રહે છે કે આ સોનું વારસામાં મળેલું છે કે ભેટ તરીકે પ્રાપ્ત થયું છે.
સોનાની લિમિટ વિશેનો ગેરસમજ
ઘણા લોકો માને છે કે Central Board of Direct Taxes (CBDT) એ સોનું રાખવાની મર્યાદા નક્કી કરી છે (પરિણીત મહિલા માટે 500 ગ્રામ, અપરિણીત મહિલા માટે 250 ગ્રામ અને પુરુષો માટે 100 ગ્રામ). પરંતુ આ મર્યાદા ફક્ત સર્ચ ઓપરેશન દરમિયાન જપ્ત ન કરવાની સૂચના છે, કોઈ કાનૂની મર્યાદા નથી. જો તમે સ્ત્રોત સાબિત કરી શકો, તો આ મર્યાદાથી વધુ સોનું રાખવા પર પણ કોઈ કાયદાકીય રોક નથી.
દસ્તાવેજો સાચવવાનું મહત્વ
વારસામાં મળેલા સોના માટે ખરીદીની રસીદ ન હોય તો પણ અન્ય દસ્તાવેજો કામ આવી શકે છે. જેમ કે:
- વસિયતનામું (Wills)
- ફેમિલી સેટલમેન્ટ ડીડ
- ગિફ્ટ ડીડ
- જૂના વેલ્થ-ટેક્સ રિટર્ન
- વેલ્યુએશન રિપોર્ટ્સ
ભવિષ્યમાં જ્યારે આ સોનું વેચવામાં આવે, ત્યારે પણ કેપિટલ ગેઈન્સ ટેક્સની ગણતરી માટે આ દસ્તાવેજો ખૂબ ઉપયોગી સાબિત થાય છે, કારણ કે તે સંપત્તિની ખરીદ કિંમત નક્કી કરવામાં મદદ કરે છે.