જો તમે જોઈન્ટ પ્રોપર્ટીના માલિક છો અને તેને વેચી રહ્યા છો, તો Income Tax Act ની કલમ 54 હેઠળ તમે ટેક્સ બચાવી શકો છો. આ લાભ લેવા માટે તમારા રોકાણ અને ફંડિંગના પુરાવા ખૂબ જ મહત્વના છે.
જ્યારે તમે સંયુક્ત નામે (Joint Name) પ્રોપર્ટી વેચો છો, ત્યારે ટેક્સ ભરતી વખતે ખાસ સાવધાની રાખવી જરૂરી છે. પ્રોપર્ટીના દસ્તાવેજોમાં ગમે તેટલા નામ હોય, પરંતુ આવકવેરા વિભાગ તમારી વાસ્તવિક નાણાકીય ભાગીદારી (Financial Contribution) ના આધારે જ કેપિટલ ગેઈન્સ નક્કી કરે છે.
ફંડિંગના પુરાવા કેમ જરૂરી?
જો પ્રોપર્ટી પતિ-પત્નીના નામે હોય પણ પૈસા કોઈ એક વ્યક્તિએ જ આપ્યા હોય, તો ટેક્સની જવાબદારી તે વ્યક્તિની જ રહે છે. Income Tax Department ના રડારથી બચવા માટે તમારે બેંક સ્ટેટમેન્ટ, લોન રિપેમેન્ટ હિસ્ટ્રી અને ટ્રાન્ઝેક્શન ડોક્યુમેન્ટ્સ તૈયાર રાખવા જોઈએ. માત્ર સેલ ડીડમાં નામ હોવું પૂરતું નથી; કોણે કેટલા પૈસા રોક્યા છે તે સાબિત કરવું ખૂબ જરૂરી છે.
AIS ડેટામાં વિસંગતતાનું શું?
પ્રોપર્ટી રજિસ્ટ્રેશનનો ડેટા હવે ઓટોમેટિકલી Annual Information Statement (AIS) માં રિફ્લેક્ટ થાય છે. જો કોઈ સહ-માલિકે પ્રોપર્ટીમાં નાણાકીય રોકાણ ન કર્યું હોય અને તેમ છતાં AIS માં તે દેખાતું હોય, તો ઈન્કમ ટેક્સ પોર્ટલ પર 'ફીડબેક મિકેનિઝમ' દ્વારા તેને ક્લિયર કરવું જોઈએ, જેથી ભવિષ્યમાં નોટિસ ન આવે.
Section 54 હેઠળ ટેક્સ મુક્તિના નિયમો
- પ્રોપર્ટી 24 મહિના થી વધુ સમય માટે તમારી પાસે હોવી જોઈએ (Long-term capital asset).
- નવા ઘર માટે રોકાણ કરીને ટેક્સ મુક્તિ મેળવી શકાય છે.
- નવી પ્રોપર્ટી ખરીદવા માટે 1 વર્ષ પહેલા અથવા 2 વર્ષ પછી સુધીનો સમય મળે છે, અથવા બાંધકામ માટે 3 વર્ષનો સમય મળે છે.
- યાદ રાખો, નવા ઘરમાં રોકાણ માટે વધુમાં વધુ ₹10 કરોડ સુધીની જ છૂટ મળશે.
જો તમે સમયસર નવું રોકાણ ન કરી શકો, તો બાકી રહેલા પૈસા 'Capital Gains Deposit Account Scheme' માં જમા કરાવવા અનિવાર્ય છે, અન્યથા તમારે ટેક્સ ભરવો પડી શકે છે.