તહેવારો દરમિયાન સોનાની ખરીદીમાં વધારો થયો છે, ત્યારે Income-tax Act, 2025 હેઠળ ટેક્સના નવા નિયમો સમજવા રોકાણકારો માટે અનિવાર્ય છે. ફિઝિકલ ગોલ્ડ, ETFs અને Sovereign Gold Bonds (SGB) પર ટેક્સ અને હોલ્ડિંગ પિરિયડમાં મોટો તફાવત છે.
ભારતીય પરિવારોમાં તહેવારો દરમિયાન સોના-ચાંદીની ખરીદી સામાન્ય છે, પરંતુ 1 એપ્રિલ, 2026 થી લાગુ થયેલા Income-tax Act, 2025 હેઠળ રોકાણકારોએ ટેક્સના પાસાઓ પર ખાસ ધ્યાન આપવું પડશે.
હોલ્ડિંગ પિરિયડ અને ટેક્સ રેટ
સોના અને ચાંદી પર ટેક્સનો આધાર તમારા રોકાણના પ્રકાર પર છે. ફિઝિકલ ગોલ્ડ કે સિલ્વર માટે 24 મહિનાથી વધુ સમય સુધી હોલ્ડિંગ રાખવું જરૂરી છે જેથી તે Long-Term Capital Gains (LTCG) માં ગણાય. જો આ સમયગાળા પહેલા વેચાણ કરવામાં આવે, તો તેને Short-Term Capital Gains (STCG) ગણીને તમારા ઇન્કમ ટેક્સ સ્લેબ મુજબ ટેક્સ ચૂકવવો પડશે.
બીજી તરફ, Gold અને Silver ETFs માટે આ સમયગાળો 12 મહિનાથી વધુનો છે. લાંબા ગાળાના રોકાણ તરીકે વેચવામાં આવે ત્યારે તેના પર 12.5% ના દરે ફ્લેટ ટેક્સ લાગે છે, જેમાં ઇન્ડેક્સેશનનો લાભ મળતો નથી.
Sovereign Gold Bond (SGB) ની ખાસ વાતો
જો તમે SGB ને મેચ્યોરિટી સુધી રાખો છો, તો તે રિડેમ્પશન સમયે ટેક્સ-ફ્રી છે. પરંતુ, જો તમે સેકન્ડરી માર્કેટમાંથી SGB ખરીદ્યા હોય, તો તેને વેચતી વખતે લાંબા ગાળાના હોલ્ડિંગ પર 12.5% ટેક્સ લાગશે. નોંધનીય છે કે SGB પર મળતું વાર્ષિક વ્યાજ અન્ય આવકના સ્ત્રોત (Income from other sources) તરીકે કરપાત્ર છે.
કમ્પ્લાયન્સ અને રિપોર્ટિંગ
હવે ટેક્સ વ્યવસ્થા સંપૂર્ણ ડિજિટલ છે, તેથી તમારે દરેક ટ્રાન્ઝેક્શનને Annual Information Statement (AIS) અને Form 26AS સાથે સરખાવવા જોઈએ. કોઈપણ વિસંગતતા તમને આવકવેરા વિભાગની નોટિસ અપાવી શકે છે.
વારસાગત મળેલી સોના-ચાંદીના કિસ્સામાં, અગાઉના માલિકનો હોલ્ડિંગ પિરિયડ અને સંપાદન ખર્ચ (Cost of acquisition) ગણતરીમાં લેવામાં આવે છે. ટેક્સ ફાઇલિંગ કરતી વખતે ITR-2 ના Schedule CG માં આ માહિતી સાચી રીતે દર્શાવવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.