પરંપરાગત ભેટને બદલે હવે નાણાકીય સંપત્તિ ગિફ્ટ કરવાનો ટ્રેન્ડ વધ્યો છે. ડીમેટ શેર અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યુનિટ્સને કેવી રીતે ટ્રાન્સફર કરવા અને તેમાં રહેલા ટેક્સના નિયમો શું છે, તે સમજવું ખૂબ જરૂરી છે.
ડીમેટ એસેટ્સ ટ્રાન્સફર કરવાની રીત
ડીમેટ ફોર્મમાં રહેલા શેર કે ETF ને 'ઓફ-માર્કેટ' રૂટ દ્વારા ટ્રાન્સફર કરી શકાય છે. આ પ્રક્રિયામાં સ્ટોક એક્સચેન્જ સામેલ નથી હોતું. તમારે તમારા ડિપોઝિટરી પાર્ટિસિપન્ટ (DP) જેવી કે CDSL અથવા NSDL ની મદદ લેવી પડે છે. આ માટે તમારે રિસીવરની ડીમેટ વિગતો અને ક્લાયન્ટ ID ની જરૂર પડે છે. તમે CDSL Easiest અથવા NSDL Speed-e જેવા પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરી શકો છો, અથવા બ્રોકરને ફિઝિકલ Delivery Instruction Slip (DIS) આપી શકો છો.
મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ટ્રાન્સફર માટે શું કરવું?
મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યુનિટ્સને ડીમેટમાં રૂપાંતરિત કર્યા વગર સીધા એક ફોલિયોમાંથી બીજા ફોલિયોમાં ટ્રાન્સફર કરી શકાય છે. CAMS અને KFintech જેવા RTA (Registrars and Transfer Agents) દ્વારા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર આ સુવિધા ઉપલબ્ધ છે. ધ્યાન રાખો કે બંને વ્યક્તિઓનું KYC પૂર્ણ હોવું ફરજિયાત છે. સુરક્ષાના ભાગરૂપે ટ્રાન્સફર કરેલા યુનિટ્સ પર 10 દિવસ માટે રિડેમ્પશન લોક હોય છે.
ટેક્સ અને કોસ્ટ બેઝિસની સમજણ
ઇન્કમ ટેક્સના કાયદા મુજબ, 'સંબંધીઓ' (પતિ-પત્ની, ભાઈ-બહેન, માતા-પિતા કે બાળકો) ને કરવામાં આવતી ભેટ પર ટ્રાન્સફર સમયે કોઈ ટેક્સ લાગતો નથી. જોકે, ગિફ્ટ લેનાર વ્યક્તિએ ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ કે જ્યારે તે ભવિષ્યમાં આ શેર કે ફંડ વેચશે, ત્યારે કેપિટલ ગેઈન ટેક્સની ગણતરી ગિફ્ટ આપનારની મૂળ ખરીદ કિંમત (Cost Basis) પર જ થશે.
જો તમે કોઈ બિન-સંબંધીને વાર્ષિક ₹50,000 થી વધુ મૂલ્યની સંપત્તિ ભેટ આપો છો, તો તે રકમ લેનાર વ્યક્તિની 'Income from other sources' ગણાશે અને તેમના ટેક્સ સ્લેબ મુજબ ટેક્સ ચૂકવવો પડશે.