દેશ-વિદેશના બજારોમાં રોકાણ કરીને વધુ સારું વળતર મેળવવાની ઈચ્છા રાખતા ભારતીયો માટે હવે વિદેશી બજારો ખૂલી રહ્યા છે. આ માટે બે મુખ્ય વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે: ગુજરાત ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સ ટેક-સિટી (GIFT City) માં સ્થાપિત ફંડ્સ અથવા સીધા અમેરિકન શેરોમાં રોકાણ.
GIFT City ફંડ્સના ફાયદા
GIFT City માં રહેલા ફંડ્સ ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસીસ ઓથોરિટી (IFSCA) હેઠળ કાર્યરત છે. તેનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે તે ભારતીય મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ પર લાગુ વિદેશી રોકાણની મર્યાદાને બાયપાસ કરે છે. આ સિવાય, US એસ્ટેટ ટેક્સ (Estate Tax) માંથી $60,000 થી વધુની સંપત્તિ પર મુક્તિ મળે છે. ખાસ વાત એ છે કે, અહીં રોકડ પર 180-દિવસના રિપેટ્રિયેશન (Repatriation) નિયમનો અભાવ છે, જેનાથી વળતરનું સંચય સરળ બને છે.
સીધા US સ્ટોક્સમાં રોકાણ: સંપૂર્ણ નિયંત્રણ
ઇન્ટરનેશનલ બ્રોકરેજ પ્લેટફોર્મ દ્વારા સીધા US સ્ટોક્સમાં રોકાણ કરવાથી રોકાણકારોને સંપૂર્ણ નિયંત્રણ મળે છે. તમે 6,000 થી વધુ શેરો અને ETFs એક્સેસ કરી શકો છો, મોંઘા શેરો માટે ફ્રેક્શનલ શેર (Fractional Shares) નો ઉપયોગ કરી શકો છો અને સિક્યોરિટીઝ ઇન્વેસ્ટર પ્રોટેક્શન કોર્પોરેશન (SIPC) દ્વારા $500,000 સુધીનો વીમો મેળવી શકો છો. આ વિકલ્પમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ જેવી મેનેજમેન્ટ ફી (Management Fees) પણ બચી જાય છે. જોકે, આ માટે તમારે જાતે જ ઊંડાણપૂર્વક સંશોધન કરવું પડે છે અને US એસ્ટેટ ટેક્સ તથા વેચાણ પર 180-દિવસના રિપેટ્રિયેશન નિયમ જેવી જટિલતાઓનો સામનો કરવો પડે છે.
ખર્ચ અને નિયમોની સરખામણી
ખર્ચની દ્રષ્ટિએ, GIFT City ફંડ્સમાં સામાન્ય રીતે વાર્ષિક 1.5% થી 3.5% સુધીનો એક્સપેન્સ રેશિયો (Expense Ratio) હોય છે. કેટલાક રિટેલ ફંડ્સ $5,000 થી શરૂ થઈ શકે છે, પરંતુ GIF City માં ઘણા ઓલ્ટરનેટિવ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફંડ્સ (AIFs) અને પોર્ટફોલિયો મેનેજમેન્ટ સર્વિસીસ (PMS) માટે ઓછામાં ઓછી $75,000 અથવા $150,000 થી વધુની રકમ જરૂરી હોય છે.
બીજી તરફ, સીધા US રોકાણમાં મેનેજમેન્ટ ફી બચી જાય છે, પરંતુ લિબરલાઇઝ્ડ રેમિટન્સ સ્કીમ (LRS) હેઠળ ₹10 લાખ થી વધુની રકમ પર 20% ટેક્સ કલેક્ટેડ એટ સોર્સ (TCS) લાગે છે. આ ઉપરાંત, ફોરેન એક્સચેન્જ કન્વર્ઝન અને બ્રોકરેજ ચાર્જીસ પણ લાગે છે. US માં રહેતા રોકાણકારો માટે PFIC (પેસિવ ફોરેન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કંપની) જેવા નિયમો ટેક્સની દ્રષ્ટિએ જટિલતા ઊભી કરી શકે છે, જેમાં વાર્ષિક 20 કલાક થી વધુનો કમ્પ્લાયન્સ (Compliance) સમય લાગી શકે છે.
રૂપિયાના અવમૂલ્યનનો લાભ
ભારતીય રૂપિયા (Indian Rupee) માં આવેલા 8% જેટલા નોંધપાત્ર ઘટાડાએ વિદેશી રોકાણને વધુ આકર્ષક બનાવ્યું છે. રૂપિયાના નબળા પડવાને કારણે વિદેશી સંપત્તિઓમાં કરેલા રોકાણનું રૂપિયામાં વળતર આપોઆપ વધી જાય છે, જે ભારતીય રોકાણકારો માટે એક ફાયદો છે.
મુખ્ય જોખમો
GIFT City માં રોકાણ મોંઘું પડી શકે છે, જ્યારે સીધા US રોકાણ માટે ઊંડા સંશોધનની જરૂર પડે છે. US એસ્ટેટ ટેક્સ અને PFIC જેવા નિયમો રોકાણકારો માટે મોટી ચિંતાનો વિષય બની શકે છે.
ભવિષ્યની દિશા
વૈશ્વિક બજારોમાં નવી તકો અને ભારતીય બજારોની સરખામણીમાં વધુ સારા વળતરને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણની માંગ વધતી રહેશે. રોકાણકારોએ પોતાની જોખમ ક્ષમતા, નાણાકીય લક્ષ્યો અને જટિલતા સહન કરવાની તૈયારીને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્ણય લેવો જોઈએ.