તમારા ફાઇનાન્શિયલ નોમિનેશનને ઇગ્નોર કરવું પરિવાર માટે જોખમી બની શકે છે. લગ્ન, ડિવોર્સ કે નોમિનીના અવસાન જેવી ઘટનાઓ બાદ બેંક, EPF અને ઇન્વેસ્ટમેન્ટ એકાઉન્ટમાં નોમિનીનું નામ અપડેટ કરવું અત્યંત જરૂરી છે, જેથી વારસદારોને કોઈ કાયદાકીય અડચણ ન આવે.
ઘણા રોકાણકારો નોમિનેશનને એકવારનું કામ સમજીને ભૂલી જાય છે, પરંતુ તમારી નાણાકીય સ્થિતિ બદલાતી રહે છે. લગ્ન, બાળકના જન્મ, ડિવોર્સ કે જૂના નોમિનીના અવસાન જેવા મહત્વના વળાંકો પર તમારા રેકોર્ડ્સની તપાસ કરવી ખૂબ જરૂરી છે. આ વિગતો અપડેટ ન કરવાથી તમારા પરિવાર માટે સંપત્તિ મેળવવી એક લાંબી કાયદાકીય લડાઈ બની શકે છે.
EPF નો મહત્વનો નિયમ
Employees' Provident Fund (EPF) ના નિયમો મુજબ, લગ્ન થતાની સાથે જ જૂનું નોમિનેશન આપોઆપ રદ થઈ જાય છે. જો તમે નવા નોમિનીનું નામ અપડેટ ન કરો, તો કટોકટીના સમયે તમારા જીવનસાથીને ફંડ મેળવવામાં ભારે મુશ્કેલી પડી શકે છે. EPFO માં તમારી વર્તમાન ફેમિલી સ્ટેટસ મુજબ નવું નોમિનેશન સબમિટ કરવું એ માત્ર પેપરવર્ક નથી, પણ તમારા સાથીના અધિકારો સુરક્ષિત રાખવાનું મહત્વનું પગલું છે.
નોમિની vs લીગલ હેર (Legal Heir): ગેરસમજ
ઘણા લોકો માને છે કે નોમિની એ સંપત્તિનો માલિક છે, પરંતુ વાસ્તવમાં Reserve Bank of India (RBI) અને Securities and Exchange Board of India (SEBI) ના નિયમો મુજબ નોમિની માત્ર એક ટ્રસ્ટી તરીકે કામ કરે છે. તે કાયદેસરના વારસદારો માટે સંપત્તિ સાચવે છે. નોમિનેશન એ 'Will' (વસિયતનામું) નો વિકલ્પ નથી. તમારી સંપત્તિ યોગ્ય વ્યક્તિને મળે તે માટે સ્પષ્ટ વસિયતનામું બનાવવું અત્યંત જરૂરી છે.
વાર્ષિક નોમિનેશન ઓડિટ કેમ જરૂરી?
રોકાણકારોએ તેમના વાર્ષિક નાણાકીય ચેકલિસ્ટમાં 'નોમિનેશન ઓડિટ' ઉમેરવું જોઈએ. હવે બેંક, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને ડિમેટ એકાઉન્ટમાં તમે ઓનલાઇન જ નોમિનીની વિગતો બદલી શકો છો. મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં તો તમે 3 નોમિની રાખી શકો છો અને દરેકને કેટલા ટકા સંપત્તિ મળશે તે પણ નક્કી કરી શકો છો. વર્ષમાં એકવાર આ ચેક કરવાથી કાયદાકીય ખર્ચ અને વહીવટી વિલંબથી બચી શકાય છે.