આર્થિક આઝાદી એટલે માત્ર વહેલા નિવૃત્ત થવું નથી, પણ પગાર પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને મનપસંદ કારકિર્દી પસંદ કરવાની ક્ષમતા કેળવવી છે. આ માટે ખર્ચ પર કાબૂ, દેવું ઘટાડવું અને આવકના અનેક સ્ત્રોતો ઊભા કરવા ખૂબ જરૂરી છે.
આર્થિક આઝાદી (Financial Independence) વિશે ઘણીવાર લોકો ખોટી સમજણ ધરાવે છે કે તેનો અર્થ 'નોકરી છોડી દેવી' થાય છે. પરંતુ આજના સમયમાં તેનો અર્થ છે 'ઓપ્શનલિટી'—એટલે કે તમારી પાસે એટલા એસેટ્સ હોય કે તમારે માત્ર પૈસા કમાવા માટે કામ ન કરવું પડે. આ લક્ષ્ય હાંસલ કરવા માટેનો પહેલો તબક્કો છે 'એક્સપેન્સ મેપિંગ'. ઘણા રોકાણકારો માત્ર બચત પર ધ્યાન આપે છે, પણ પોતાના માસિક ખર્ચનો અંદાજ નથી હોતો. તમારે તમારા જીવનનિર્વાહના ખર્ચનો ચોક્કસ આંકડો નક્કી કરવો જોઈએ, જેથી તમને ખબર પડે કે લાંબા ગાળે કેટલા ફંડની જરૂર પડશે.
મૂડીની સુરક્ષા અને ઈમરજન્સી ફંડ
વધુ રિટર્ન પાછળ દોડતા પહેલા તમારી પાસે 3 થી 6 મહિનાના ખર્ચ જેટલું ઈમરજન્સી ફંડ હોવું અનિવાર્ય છે. ભારતીય બજારમાં ઉતાર-ચઢાવ સામાન્ય છે, ત્યારે આ ફંડ તમને જરૂરિયાતના સમયે શેરબજારમાંથી નુકસાનમાં શેર વેચતા બચાવશે.
દેવામાંથી મુક્તિ
ક્રેડિટ કાર્ડ કે પર્સનલ લોન જેવા વધુ વ્યાજદર ધરાવતા દેવા તમારી સંપત્તિનો નાશ કરે છે. આ પ્રકારના 'ખરાબ દેવા' (Bad Debt) ને વહેલી તકે ખતમ કરવા જોઈએ. હોમ લોન જેવા આયોજિત દેવા લાંબા ગાળે મેનેજ કરી શકાય છે, પણ ગેરવાજબી વ્યાજ ચૂકવવાનું ટાળવું જોઈએ.
આવકના સ્ત્રોત વધારવા
માત્ર એક પગાર પર નિર્ભર રહેવું એ જોખમી છે. તમારી સંપત્તિ એવી રીતે રોકવી જોઈએ કે તમને ડિવિડન્ડ, વ્યાજ કે બિઝનેસમાંથી પેસિવ ઈન્કમ મળતી રહે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે જ્યારે તમારી આવક વધે, ત્યારે તમારો ખર્ચ ન વધારવો (Avoid Lifestyle Creep). જે રોકાણકાર વધતી આવક સાથે રોકાણનું પ્રમાણ વધારે છે, તે જ જલ્દી આર્થિક આઝાદી મેળવી શકે છે.