ભારતીય ટેક્સના નિયમો મુજબ તમે શેરબજારમાં થયેલા નુકસાનને તમારી પગારની આવક (Salary Income) સામે એડજસ્ટ કરી શકતા નથી. ટેક્સ પ્લાનિંગ માટે 'Heads of Income' સમજવા જરૂરી છે.
ઘણા કરદાતાઓ અવારનવાર મૂંઝવણમાં હોય છે કે શું તેઓ શેરબજારમાં થયેલા નુકસાનને તેમની પગારની આવક સામે સેટ-ઓફ કરીને ટેક્સ ઘટાડી શકે છે. ઇન્કમ ટેક્સના કાયદા મુજબ, આ શક્ય નથી. પગાર અને શેરબજારની આવક બંને અલગ-અલગ 'Heads of Income' હેઠળ આવે છે, તેથી તેને મિક્સ કરી શકાતા નથી.
Income ના અલગ-અલગ હેડ્સ
ઇન્કમ ટેક્સ એક્ટમાં 'Income from Salaries', 'Income from Business or Profession', અને 'Income from Capital Gains' જેવા અલગ વિભાગો છે. શેરબજારની પ્રવૃત્તિઓ કાં તો Capital Gains માં આવે છે અથવા Business Income માં. કાયદા મુજબ એક હેડના નુકસાનને બીજા હેડની આવક સામે એડજસ્ટ કરવાની મર્યાદાઓ છે, જેમાં પગારનો સમાવેશ થતો નથી.
Capital Gains અને નુકસાનના નિયમો
જો તમે રોકાણકાર છો, તો શેરબજારના નુકસાનને માત્ર અન્ય કેપિટલ ગેઈન્સ સામે જ એડજસ્ટ કરી શકાય છે. શોર્ટ-ટર્મ કેપિટલ લોસને શોર્ટ-ટર્મ કે લોંગ-ટર્મ ગેઈન સામે એડજસ્ટ કરી શકાય, પરંતુ લોંગ-ટર્મ કેપિટલ લોસ માત્ર લોંગ-ટર્મ ગેઈન સામે જ એડજસ્ટ થઈ શકે છે. આ નુકસાન કોઈ પણ સંજોગોમાં પગારની આવક સામે બાદ મળી શકતું નથી.
Business Trading ના નુકસાન
એક્ટિવ ટ્રેડર્સ માટે ઇન્કમ 'Business Income' ગણાય છે. ઇન્ટ્રા-ડે ટ્રેડિંગને 'Speculative' ગણવામાં આવે છે, જેનું નુકસાન માત્ર અન્ય સ્પિક્યુલેટિવ પ્રોફિટ સામે જ સેટ-ઓફ થઈ શકે છે. F&O ટ્રેડિંગ 'Non-speculative' ગણાય છે, જે અન્ય બિઝનેસ પ્રોફિટ સામે સેટ-ઓફ થઈ શકે છે, પરંતુ તે પણ પગારની આવકને સ્પર્શી શકતું નથી.
ITR ડેડલાઈનનું મહત્વ
જો તમે ચાલુ વર્ષે નુકસાન સેટ-ઓફ ન કરી શકો, તો તેને ભવિષ્યના નફા સામે એડજસ્ટ કરવા માટે કેરી-ફોરવર્ડ (Carry Forward) કરી શકાય છે. કેપિટલ લોસને 8 વર્ષ સુધી કેરી-ફોરવર્ડ કરી શકાય છે, પરંતુ શરત એ છે કે તમારે તમારું ITR સમયમર્યાદામાં ફાઈલ કરવું પડે. જો તમે ડેડલાઈન ચૂકી જાઓ, તો આ ટેક્સ બેનિફિટ ગુમાવવો પડી શકે છે.