ઘર ભાડે રાખનારાઓ માટે સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ પાછી મેળવવી ઘણીવાર માથાનો દુખાવો બની જાય છે. મકાન માલિક માત્ર બાકી ભાડું, યુટિલિટી બિલ કે મિલકતને થયેલા વાસ્તવિક નુકસાન માટે જ કપાત કરી શકે છે, સામાન્ય ઘસારો (Wear and Tear) માટે નહીં.
ઘર ખાલી કરતી વખતે સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ પાછી મેળવવી એ મોટાભાગના ભાડૂતો માટે વિવાદનો વિષય બની જાય છે. ઘણા મકાન માલિકો સામાન્ય ઘસારાના નામે ડિપોઝિટમાંથી મોટી રકમ કાપી લેતા હોય છે, જે ગેરકાયદેસર છે. ભાડૂતોએ સમજવું જરૂરી છે કે તેમના પૈસા કયા સંજોગોમાં સુરક્ષિત છે.
સામાન્ય ઘસારો (Wear and Tear) વિરુદ્ધ નુકસાન (Damage)
કાયદાકીય રીતે, દૈનિક જીવન દરમિયાન થતા સામાન્ય ફેરફારો જેવા કે દીવાલ પરના સામાન્ય ડાઘ, પેઇન્ટનું થોડું ઝાંખું થવું કે કાર્પેટનું જૂનું થવું એ 'નોર્મલ વિયર એન્ડ ટીયર' ગણાય છે. મકાન માલિક આ માટે તમારી પાસેથી પૈસા વસૂલી શકે નહીં. તેની સામે, જો મિલકતને ઇરાદાપૂર્વક તોડફોડ કરવામાં આવી હોય, જેમ કે તૂટેલી ટાઇલ્સ, બારીના કાચ કે ઉપકરણોનો ખોટો ઉપયોગ, તો જ માલિક ડિપોઝિટમાંથી કપાત કરી શકે છે.
સરકારી નિયમો અને Model Tenancy Act
Model Tenancy Act (MTA) 2021 હેઠળ ભાડૂતો પરનો આર્થિક બોજ ઘટાડવા માટે પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે. મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટક જેવા રાજ્યોએ સિક્યોરિટી ડિપોઝિટને ૨ મહિનાના ભાડા સુધી મર્યાદિત રાખવાની દરખાસ્ત કરી છે, જેથી માલિકો મનસ્વી રીતે મોટી રકમ ન માંગી શકે.
તમારી ડિપોઝિટ કેવી રીતે બચાવશો?
૧. ફોટોગ્રાફી પુરાવો: ઘરમાં રહેવા જતી વખતે દરેક ખૂણાના, ઉપકરણોના સ્પષ્ટ ફોટા અથવા વીડિયો લો, જે તારીખ સાથે સાચવી રાખો.
૨. બિલ માંગો: જો માલિક રિપેરિંગના નામે પૈસા કાપે, તો તેમણે લેખિતમાં ઇનવોઇસ અથવા બિલ આપવું ફરજિયાત છે. કોઈપણ આધાર વગરની કપાત કાયદેસર નથી.
૩. વિવાદ ઉકેલ: જો મકાન માલિક પૈસા આપવાની ના પાડે, તો તમે સ્થાનિક રેન્ટ ઓથોરિટી (Rent Authority) અથવા કન્ઝ્યુમર પ્રોટેક્શન ફોરમમાં ફરિયાદ કરી શકો છો. તમામ ચુકવણીના રિસિપ્ટ અને વાતચીતના પુરાવા તમારી સૌથી મોટી સુરક્ષા છે.