છૂટક રોકાણકારોના એક જૂથે 12 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ એક દિવસીય ટ્રેડિંગ બંધ રાખવાની યોજના બનાવી છે. આ વિરોધ તાજેતરમાં શરૂ કરાયેલ ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશન (CAS) સામે છે. 3 ઓગસ્ટે લાગુ કરાયેલી આ નવી 20-મિનિટની ઓક્શન સિસ્ટમ F&O-એલિજિબલ સ્ટોક્સ માટે છે, જેના કારણે ઇન્ડેક્સ ડાયવર્ઝન, લિક્વિડિટી અને ઓપ્શન્સ ટ્રેડર્સને સંભવિત નુકસાન જેવી ચિંતાઓ વધી રહી છે.
12 ઓગસ્ટે માર્કેટ બંધ રાખવાની જાહેરાત
છૂટક રોકાણકારોના (Retail Traders) એક મોટા વર્ગે 12 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ એક દિવસીય ટ્રેડિંગ બોયકોટ (Trading Boycott) કરવાની જાહેરાત કરી છે. આ વિરોધ તાજેતરમાં અમલમાં મુકાયેલા ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશન (CAS) સામે છે. સોશિયલ મીડિયા પર આ માગણીને સારો પ્રતિસાદ મળી રહ્યો છે અને ટ્રેડિંગ સમુદાયમાં નવા સેટલમેન્ટ પ્રોસેસ સામે નારાજગી જોવા મળી રહી છે. આ ઉપરાંત, STT જેવા ટેક્સ સ્ટ્રક્ચર અને નિયમનકારી ફેરફારો સામેની જૂની ફરિયાદો પણ આ વિરોધમાં સામેલ છે.
CAS શું છે અને શા માટે વિરોધ?
આ વિવાદનું મૂળ SEBI દ્વારા 3 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ લાગુ કરાયેલ CAS મિકેનિઝમ છે. અગાઉ, છેલ્લા 30 મિનિટના ટ્રેડિંગના VWAP (Volume Weighted Average Price) દ્વારા ક્લોઝિંગ પ્રાઈસ નક્કી થતી હતી. નવા નિયમ મુજબ, હવે F&O-એલિજિબલ સ્ટોક્સ માટે બપોરે 3:15 થી 3:35 સુધી 20 મિનિટનું ઓક્શન પીરિયડ રહેશે. નિયમનકારોનું કહેવું છે કે આ ફેરફાર પ્રાઈસ ડિસ્કવરી સુધારશે અને ભારતીય બજારને વૈશ્વિક ધોરણોની નજીક લાવશે.
પરંતુ, આ ફેરફારને કારણે કેશ માર્કેટ (Cash Market) જે 3:35 વાગ્યે બંધ થાય છે અને ડેરિવેટિવ્સ સેગમેન્ટ (Derivatives Segment) જે 3:40 વાગ્યે બંધ થાય છે, તેની વચ્ચે સમયનો તફાવત સર્જાયો છે. આ સમયનો તફાવત એવા ટ્રેડર્સ માટે મોટી સમસ્યા છે જેઓ બંને સેગમેન્ટમાં ટ્રેડિંગ કરે છે.
ટ્રેડર્સની મુખ્ય ચિંતાઓ
બોયકોટમાં ભાગ લેનારા રિટેલ ટ્રેડર્સનો આરોપ છે કે નવી ઓક્શન મિકેનિઝમ "બ્લાઇન્ડ સ્પોટ્સ" બનાવે છે અને માર્કેટની કાર્યક્ષમતા ઘટાડે છે. Nifty અને Sensex જેવા બેન્ચમાર્ક ઇન્ડેક્સના ક્લોઝિંગ વેલ્યુમાં જોવા મળતું વિચલન (Divergence) મુખ્ય ફરિયાદ છે. ટ્રેડર્સનું કહેવું છે કે ઓક્શન પ્રોસેસમાં પૂરતી લિક્વિડિટી (Liquidity) ન હોવાને કારણે ક્લોઝિંગ પ્રાઈસ ખોટી રીતે પ્રભાવિત થઈ શકે છે, જેનાથી ખાસ કરીને ઓપ્શન્સ ટ્રેડર્સને નુકસાન થઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત, આ વિરોધને "વારંવારના નિયમનકારી ફેરફારો" સામેનો મોરચો ગણાવવામાં આવી રહ્યો છે, જે નાના રોકાણકારોને વધુ અસર કરે છે. આ બોયકોટ દ્વારા નિયમનકારોનું ધ્યાન નવી ઓક્શન વિન્ડોમાં લિક્વિડિટીની અછત અને કેશ તથા F&O ક્લોઝિંગ ટાઇમ્સ વચ્ચેના અસંગઠન (Misalignment) ને કારણે પોઝિશન મેનેજ કરવામાં આવતી મુશ્કેલીઓ તરફ દોરવાનો પ્રયાસ છે.
નિયમનકારી વલણ અને બજાર પર અસર
નિયમનકારી દ્રષ્ટિએ, આ ફેરફારોનો ઉદ્દેશ્ય માર્કેટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને આધુનિક બનાવવાનો અને છેલ્લા મિનિટની અસ્થિરતા (Volatility) ને ઘટાડવાનો છે. અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે કે વૈશ્વિક બજારોમાં ક્લોઝિંગ પ્રાઈસ નક્કી કરવાની પદ્ધતિઓને પ્રમાણિત કરવાના મોટા પ્રયાસના ભાગરૂપે આ સુધારા કરવામાં આવ્યા છે. હાલમાં, નવા ઓક્શન સેશનને પાછું ખેંચવાના કોઈ સંકેતો નથી.
રોકાણકારો અને માર્કેટ પાર્ટિસિપન્ટ્સ માટે, મુખ્ય ચિંતા 3:15 PM થી 3:40 PM દરમિયાન વધેલી અસ્થિરતા અને સેટલમેન્ટ રિસ્ક (Settlement Risk) ની છે. 12 ઓગસ્ટના વિરોધની તારીખ નજીક આવતાં, રોકાણકારોએ નજીકથી નિરીક્ષણ કરવું જોઈએ કે શું કેશ સેગમેન્ટમાં ઓછી ભાગીદારી એકંદર માર્કેટ ડેપ્થ (Market Depth) ને અસર કરશે અથવા અસ્થાયી ભાવની બિનકાર્યક્ષમતા (Price Inefficiencies) તરફ દોરી જશે. રિટેલ સેન્ટિમેન્ટ અને ભાગીદારી પર લાંબા ગાળાની અસર એ વાત પર નિર્ભર રહેશે કે ટ્રેડર્સ નવી ઓક્શન મિકેનિક્સને કેટલી ઝડપથી અપનાવે છે અને શું નિયમનકારો દ્વારા કેશ અને ડેરિવેટિવ્સ ક્લોઝિંગ ટાઇમ્સ વચ્ચેના ટેકનિકલ ઘર્ષણને દૂર કરવા માટે કોઈ વધુ સ્પષ્ટતા જારી કરવામાં આવે છે.