નાણાકીય વર્ષ 2026-27 (AY 2026-27) માટે, જો તમે Equity માંથી ₹1.25 લાખથી વધુ Long-Term Capital Gains (LTCG) મેળવ્યા છે, તો તમારે હવે ITR-2 ફોર્મ ભરવું પડશે. આ ફેરફાર ITR-1 જેવું સરળ ફોર્મ વાપરનારાઓ માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
ITR-2 ફોર્મનો નવો નિયમ શું છે?
કેન્દ્રીય પ્રત્યક્ષ કર બોર્ડ (CBDT) એ આકારણી વર્ષ (Assessment Year) 2026-27 માટે Long-Term Capital Gains (LTCG) ના નિયમોમાં સ્પષ્ટતા કરી છે. હવે, જે કરદાતાઓએ લિસ્ટેડ Equity Shares અને Equity-oriented Mutual Funds માંથી ₹1.25 લાખ ની કર-મુક્ત મર્યાદા કરતાં વધુ કમાણી કરી છે, તેમણે ITR-1 (Sahaj) ફોર્મને બદલે વધુ વિસ્તૃત ITR-2 ફોર્મ ભરવાનું રહેશે.
રોકાણકારો માટે આ ફોર્મ કેમ મહત્વનું છે?
ITR-1 ફોર્મ સામાન્ય રીતે પગારદાર, એક ઘર મિલકત અને અન્ય મર્યાદિત આવક ધરાવતા લોકો માટે બનાવવામાં આવ્યું છે. પરંતુ, ITR-2 એ વધુ વ્યાપક ફોર્મ છે. જો તમારી પાસે Capital Gains, એક કરતાં વધુ ઘર મિલકતમાંથી આવક હોય, અથવા જો તમે કંપની ડાયરેક્ટર રહ્યા હોવ અથવા Unlisted Equity Shares ધરાવતા હોવ, તો ITR-2 ભરવું ફરજિયાત છે. ₹1.25 લાખથી વધુના ગેઇન્સ પર 12.5% ટેક્સ લાગુ પડે છે, અને આ માટે ITR-2 દ્વારા જરૂરી વિગતવાર માહિતી આપવી પડશે.
ITR-1 ના દાયરામાં થયેલા ફેરફારો
જોકે Equity Gains માટે ITR-2 ની જરૂરિયાત વધારવામાં આવી છે, ITR-1 ના ઉપયોગમાં પણ કેટલાક સુધારા થયા છે. AY 2026-27 થી, રહેઠાણ ધરાવતા વ્યક્તિઓ (Resident Individuals) હવે ITR-1 માં બે ઘર મિલકતો સુધીની આવક દર્શાવી શકે છે. અગાઉ આ માટે ITR-2 ભરવું પડતું હતું. આ ફેરફાર ઘણા મધ્યમ વર્ગના કરદાતાઓ માટે ફાયદાકારક બની શકે છે.
ફાઇલર્સ માટે ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો
રોકાણકારોએ નોંધ લેવી જોઈએ કે જો અગાઉના વર્ષોના Capital Losses ને Carry Forward કર્યા હોય, તો સામાન્ય રીતે ITR-1 ભરી શકાતું નથી. આવા નુકસાનની જાણ કરવા માટે ITR-2 યોગ્ય ફોર્મ છે. આ ઉપરાંત, Hindu Undivided Families (HUFs) અને ₹5,000 થી વધુ કૃષિ આવક ધરાવતા લોકો માટે પણ ITR-2 જ પસંદ કરવાનું રહેશે.
જેમ જેમ ટેક્સ ફાઇલિંગની સિઝન આગળ વધે છે, રોકાણકારો માટે નાણાકીય વર્ષના કુલ Long-Term Capital Gains ની ચોક્કસ ગણતરી કરવી મહત્વપૂર્ણ છે. ₹1.25 લાખ ની મર્યાદા વટાવનારાઓએ ITR-2 માટે જરૂરી વધારાના દસ્તાવેજો તૈયાર રાખવા જોઈએ. ટેક્સ નિયમો બદલાઈ શકે છે, તેથી ફાઇલ કરતાં પહેલાં આવકવેરા વિભાગની વેબસાઇટ પરથી નવીનતમ માહિતી મેળવવી સલાહભર્યું છે.