Whalesbook
ડિજિટલ બ્લેકમેલિંગનો ભયાનક ચહેરો
નાગપુરમાં 85 વર્ષીય પેન્શનર સાથે થયેલી ₹87 લાખની છેતરપિંડી એ વાતનો પુરાવો છે કે ગુનાહિત ટોળકીઓ કેવી રીતે લોકોને માનસિક રીતે ડરાવીને મોટી રકમ પડાવી રહી છે. આ 'ડિજિટલ અરેસ્ટ' સ્કેમમાં, ઠગ ઠગાઈ માટે લાંબો સમય લગાવે છે અને પીડિતને સતત ડરાવીને પોતાની જાળમાં ફસાવી દે છે. આમાં એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) જેવી સંસ્થાઓના નકલી કાગળો બતાવીને પીડિતને એવું માનતા કરી દેવાય છે કે તેઓ સતત દેખરેખ હેઠળ છે.
બેંકિંગ સિસ્ટમની નબળાઈઓ
જોકે મુખ્ય જવાબદારી ઠગોની છે, પરંતુ આટલી મોટી રકમ સરળતાથી અનેક મ્યુલ એકાઉન્ટ્સમાં કેવી રીતે ટ્રાન્સફર થઈ ગઈ તે બેંકિંગ સિસ્ટમની મોટી ખામી દર્શાવે છે. ઘણી વખત, જ્યારે ગ્રાહક કાયદેસર તપાસ હેઠળ હોવાનું માનીને પૈસા ટ્રાન્સફર કરે છે, ત્યારે બેંકો આવી શંકાસ્પદ મોટી રકમની ટ્રાન્ઝેક્શનને ફ્લેગ કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે. આ કારણે, બેંક તરફથી થતી ઓટોમેટિક વેરિફિકેશનની કોલ પણ પીડિત ઠગના કહેવા પર નકલી માની લે છે.
વર્ચ્યુઅલ કાયદાકીય ધાકધમકીનો વધતો ખતરો
આ ઘટના સાયબર ક્રાઇમનો એક નવો અને ખતરનાક ચહેરો બતાવે છે, જ્યાં ઠગ સરકારી સંસ્થાઓની જેમ વાત કરીને લોકોનો વિશ્વાસ જીતી લે છે. એન્ક્રિપ્ટેડ મેસેજિંગ એપ્સ અને વીડિયો કોલિંગ જેવા ડિજિટલ સાધનોનો ઉપયોગ કરીને, આ ગુનાહિત સંગઠનો એટલી ઝડપથી કામ કરે છે કે કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ તેમના સુધી પહોંચી શકતી નથી. પહેલા જ્યાં ડેટા ચોરી થતી હતી, હવે સીધી મોટી રકમની ઉચાપત થઈ રહી છે.
જોખમ ઘટાડવા અને સંસ્થાકીય પ્રતિભાવ
આગળ જતાં, ફક્ત પાસવર્ડ સુરક્ષા પર ધ્યાન આપવાને બદલે, ખાસ કરીને વૃદ્ધો દ્વારા કરવામાં આવતી મોટી નાણાકીય લેવડદેવડ માટે મલ્ટિ-લેયર વેરિફિકેશન જેવી પદ્ધતિઓ ફરજિયાત બનાવવી પડશે. નાણાકીય વિશ્લેષકો કહે છે કે બેંકોએ રિયલ-ટાઇમમાં ગ્રાહકોના ડર અને દબાણને ઓળખી શકે તેવી બિહેવિયરલ એનાલિટિક્સ સિસ્ટમ્સ વિકસાવવી પડશે. જ્યાં સુધી આવું ન થાય, ત્યાં સુધી પરિવારોએ તેમના વૃદ્ધ સ્વજનોના વર્તનમાં અચાનક આવેલા ફેરફારો અને અસામાન્ય નાણાકીય પ્રવૃત્તિઓ પર નજર રાખવી પડશે. કોઈપણ કાયદાકીય સંસ્થા દ્વારા પૈસાની માંગણી થાય તો તેને તાત્કાલિક સુરક્ષા ભંગ ગણીને પગલાં લેવા જોઈએ, કારણ કે કાયદેસર સરકારી એજન્સીઓ ક્યારેય ડિજિટલ રીતે ડરાવીને અથવા ખાનગી ટ્રાન્સફર દ્વારા પૈસાની માંગણી કરતી નથી.