મધ્યપ્રદેશના કાયમોરમાં Turner & Newall કંપનીની જૂની ફેક્ટરી બંધ થયાના દાયકાઓ પછી પણ ત્યાં **10 લાખ ટન** જેટલો ઝેરી એસ્બેસ્ટોસનો કચરો પડ્યો છે, જે સ્થાનિકો માટે ગંભીર સ્વાસ્થ્યનું જોખમ બની ગયો છે.
મધ્યપ્રદેશનું કાયમોર શહેર અત્યારે એક મોટા પર્યાવરણીય અને જાહેર આરોગ્ય સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે. બ્રિટનની કંપની Turner & Newall દ્વારા સંચાલિત ઓપરેશન્સ બાદ અહીં રહેણાંક વિસ્તારો, ખુલ્લા મેદાનો અને સ્કૂલના પ્લેગ્રાઉન્ડ્સમાં આશરે 10 લાખ ટન એસ્બેસ્ટોસનો કચરો પથરાયેલો છે. ફેક્ટરી બંધ થયાના વર્ષો બાદ પણ આ કચરો સ્થાનિક લોકો માટે સતત ખતરો બની રહ્યો છે.
સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર અસરો
તબીબી નિષ્ણાતોએ આ પ્રદૂષણને કારણે થતી લાંબા ગાળાની અસરો પર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. ડોક્ટરોએ અહીં 'એસ્બેસ્ટોસિસ' (Asbestosis) ના કેસોમાં મોટો વધારો નોંધ્યો છે, જે ફેફસાનો એક ગંભીર રોગ છે. ઘણા રહીશો શ્વાસ લેવાની તકલીફ અને ફેફસાના કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. જે લોકો બાળપણમાં આ કચરાના સંપર્કમાં આવ્યા હતા, તેઓ હવે અત્યંત ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ ભોગવી રહ્યા છે.
કોર્પોરેટ બેદરકારીનો ઈતિહાસ
1970 ના દાયકાના આર્કાઈવ્સ દર્શાવે છે કે Turner & Newall ના મેનેજમેન્ટને એસ્બેસ્ટોસના જોખમો વિશે અગાઉથી જાણકારી હતી. તે સમયના એક ડોક્ટરે મેનેજમેન્ટને સુરક્ષા પ્રોટોકોલ કડક કરવા ચેતવણી આપી હતી, પરંતુ તેની અવગણના કરવામાં આવી. 2001 માં કંપની નાદાર જાહેર થઈ અને બંધ થઈ ગઈ, પરંતુ કાયમોરમાં છોડેલા ઝેરી કચરાના નિકાલ માટે કોઈ નક્કર પગલાં લેવામાં આવ્યા ન હતા.
રોકાણકારો માટે પાઠ
આ કિસ્સો ESG (Environmental, Social, and Governance) ધોરણોનું મહત્વ સમજાવે છે. પર્યાવરણીય બેદરકારી અને નબળું ગવર્નન્સ કંપની બંધ થયા પછી પણ દાયકાઓ સુધી મોટી જવાબદારીઓ (Liabilities) ઊભી કરી શકે છે. હવે બ્રિટિશ સરકારે પણ આ મુદ્દે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે, જેનાથી ભવિષ્યમાં કોઈ મોટી જવાબદારી કે નિકાલની પ્રક્રિયા શરૂ થાય તેવી શક્યતાઓ જોવાઈ રહી છે.