કેરળ સરકારે ૧૩૦ વર્ષ જૂના Mullaperiyar Dam ની સઘન સુરક્ષા તપાસ માટે સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા નિયુક્ત નિષ્ણાત સમિતિને અપીલ કરી છે. આ તપાસ બલરાજ જોશીના નેતૃત્વમાં થઈ રહી છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ડેમની મજબૂતી અને સુરક્ષા અંગેના વર્ષો જૂના વિવાદનો ઉકેલ લાવવાનો છે.
સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા નિયુક્ત કરવામાં આવેલી સ્વતંત્ર સમિતિએ Mullaperiyar Dam ની સુરક્ષા તપાસ શરૂ કરી દીધી છે. દાયકાઓથી ચાલી આવતા આ આંતર-રાજ્ય વિવાદના કેન્દ્રમાં રહેલા આ ડેમની સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે, ભૂતપૂર્વ National Hydroelectric Power Corporation (NHPC) ના CMD બલરાજ જોશીના નેતૃત્વમાં આ પ્રક્રિયા સપ્ટેમ્બર 2026 ના શરૂઆતના દિવસોમાં હાથ ધરવામાં આવી છે.
કેરળની કડક શરતો
કેરળ સરકારે માંગ કરી છે કે આ તપાસ ઓગસ્ટ 2025 માં નક્કી કરવામાં આવેલા નિયમો (Terms of Reference) મુજબ જ થવી જોઈએ. અધિકારીઓએ ભાર મૂક્યો છે કે ડેમની સુરક્ષા માટે પૂર વ્યવસ્થાપન, ભૂકંપ સામે ટકી રહેવાની ક્ષમતા (seismic stability) અને ડેમના મુખ્ય, બેબી અને માટીના વિભાગોની હાલની સ્થિતિ પર સઘન તપાસ થવી જરૂરી છે. રાજ્ય સરકારે આધુનિક પર્યાવરણીય દબાણો સામે ડેમની આંતરિક મજબૂતી ચકાસવા માટે નવા મટીરિયલ સેમ્પલ્સ લેવાની પણ વિનંતી કરી છે.
વિવાદ અને આગામી પગલાં
આ ડેમ કેરળ અને તમિલનાડુ વચ્ચે લાંબા સમયથી ઘર્ષણનું કારણ છે. કેરળનું માનવું છે કે ડેમની ખૂબ જ જૂની અવસ્થા downstream વિસ્તારો માટે જોખમી છે, જ્યારે તમિલનાડુ તેની વ્યવહારિક જરૂરિયાત અને સુરક્ષા પર ભાર મૂકે છે. સુપ્રીમ કોર્ટની આ દરમિયાનગીરી ટેકનિકલ મતભેદો ઉકેલવા માટેનું એક મહત્વનું પગલું છે.
નોંધવું રહ્યું કે આ કોઈ વ્યાપારી પ્રોજેક્ટ નથી, પરંતુ એક જાહેર માળખાકીય સુવિધા છે. આગામી 10 થી 15 દિવસમાં આ નિષ્ણાત પેનલ પોતાનો રિપોર્ટ National Dam Safety Authority (NDSA) ને સોંપશે. આ રિપોર્ટના તારણો જ ડેમના ભવિષ્ય અને તેની કામગીરી અંગેના મહત્વના નિર્ણયો નક્કી કરશે.