મુંબઈ પોલીસની સાયબર ટીમે ઇન્દોરના એક ડેવલપરની ધરપકડ કરી છે, જેણે સરકારી પોર્ટલ જેવી દેખાતી **2,805** નકલી એન્ડ્રોઇડ એપ્સ બનાવીને **9,600**થી વધુ લોકોને **₹150 કરોડ**નો ચૂનો લગાવ્યો હતો.
કૌભાંડ કેવી રીતે ચાલતું હતું?
મુંબઈ ક્રાઈમ બ્રાન્ચે 36 વર્ષીય પંકજ ગુપ્તા નામના ગ્રાફિક ડિઝાઇનરની ધરપકડ કરી છે. તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે ગુપ્તાએ પોતાની ટેકનિકલ કુશળતાનો ઉપયોગ કરીને 2,805 અલગ-અલગ Android Package Kit (APK) ફાઇલ્સ બનાવી હતી. આ એપ્સ એવી રીતે તૈયાર કરવામાં આવી હતી કે તે બિલકુલ સરકારી યોજનાઓ, પેન્શન સ્કીમ અને ટ્રાફિક ચલણ જેવી અધિકૃત વેબસાઇટ્સ જેવી જ દેખાય.
આખું નેટવર્ક અને આંકડા
આ કોઈ એક વ્યક્તિનું કામ નહોતું, પરંતુ એક આખી ચેઈન હતી. ગુપ્તા દ્વારા બનાવવામાં આવેલી આ એપ્સ દ્વારા ગ્રાહકોના બેંક એકાઉન્ટની વિગતો અને OTP ચોરી લેવામાં આવતા હતા. ત્યારબાદ બિહાર અને ઝારખંડ જેવા રાજ્યોમાં સક્રિય ગુનેગારોનો ગ્રુપ આ ડેટાનો ઉપયોગ કરીને પૈસા પડાવતા હતા. અત્યાર સુધીમાં દેશભરના 9,673 લોકો આ જાળમાં ફસાયા છે અને કુલ ₹150 કરોડનું નુકસાન થયું છે.
રોકાણકારો અને બેંકિંગ સેક્ટર માટે એલર્ટ
ભારતનું ડિજિટલ ઇકોનોમી ઝડપથી વધી રહ્યું છે, પરંતુ તેની સાથે સાયબર જોખમો પણ વધ્યા છે. બેંકો અને પેમેન્ટ સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સ પર હવે સુરક્ષા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અપગ્રેડ કરવાનું ભારે દબાણ છે. સાયબર હુમલાને રોકવા માટે જે ખર્ચ (Capital Expenditure) કરવો પડે છે, તેની સીધી અસર બેંકોના પ્રોફિટ પર પડી શકે છે.
Reserve Bank of India (RBI) દ્વારા હવે બેંકોને વધુ કડક સાયબર-રેઝિલિયન્સ ફ્રેમવર્ક અપનાવવા માટે સૂચના આપવામાં આવી છે. રોકાણકારોએ આગામી સમયમાં બેંકો દ્વારા સાયબર સિક્યોરિટી પાછળ કરવામાં આવતા ખર્ચ અને તેનાથી આવતી કાર્યકારી અસર (Operational Efficiency) પર નજર રાખવી અનિવાર્ય બની ગઈ છે.