ડો. સિલ્વિયા કાર્પાગમના નવા પુસ્તક 'The Meat of the Matter' એ ચર્ચાઓ જગાવી છે. આરોગ્ય નીતિઓમાં શાકાહાર પર વધુ પડતો ભાર મુકાતા વંચિત સમુદાયોના પોષણ અને પ્રોટીન શોષણ સામે જોખમ હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
ભારતની સ્ટેટ-લેડ ન્યુટ્રિશન પોલિસી પર સવાલો ઉઠી રહ્યા છે. તાજેતરમાં પ્રકાશિત થયેલ ડૉ. સિલ્વિયા કાર્પાગમનું પુસ્તક 'The Meat of the Matter' એ સરકારી પ્રોગ્રામ્સમાં રહેલા વેજીટેરિયન-સેન્ટ્રિક અભિગમ પર સીધો પ્રહાર કર્યો છે. લેખિકાનો તર્ક છે કે જે સમુદાયો પરંપરાગત રીતે પ્રાણીજન્ય પ્રોટીન પર નિર્ભર છે, તેમની જરૂરિયાતો આ નીતિઓને કારણે નજરઅંદાજ થઈ રહી છે.
બાયોઅવેલેબિલિટી (Bioavailability) નો મુખ્ય મુદ્દો
આ ચર્ચાનો કેન્દ્રબિંદુ પ્રોટીનનું માત્ર પ્રમાણ નથી, પરંતુ શરીર તેને કેટલી અસરકારક રીતે શોષી શકે છે (Bioavailability) તે છે. સરકાર અને ખાનગી ક્ષેત્ર દ્વારા બાજરી અને સોયા જેવા પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ વિકલ્પોને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે, પરંતુ ડૉ. કાર્પાગમના મતે, તે એનિમલ-બેઝ્ડ પ્રોટીન જેટલી પોષક ઘનતા ધરાવતા નથી. આનાથી ખાસ કરીને દલિત, આદિવાસી અને લઘુમતી સમુદાયોના બાળકોના સ્વાસ્થ્ય પર અસર પડી શકે છે.
મિડ-ડે મીલ પ્રોગ્રામ પર સવાલ
વિવિધ રાજ્યોમાં ચાલતા મિડ-ડે મીલ પ્રોગ્રામમાં ઈંડા કે માછલી જેવા સસ્તા અને પૌષ્ટિક આહારનો અભાવ એક મોટી ચિંતા છે. લેખિકા સૂચવે છે કે આહારમાં કોલેસ્ટ્રોલ અંગેના જૂના અને પાયાવિહોણા ડરને કારણે પોષક તત્વોથી ભરપૂર ખોરાકને બહાર રાખવામાં આવે છે, જે હાલના કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર માર્ગદર્શિકા મુજબ તાર્કિક નથી.
કોર્પોરેટ પ્રભાવ અને ખોરાકની સુરક્ષા
પુસ્તકમાં એવી ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે ફૂડ પોલિસીમાં કોર્પોરેટ જગતનો પ્રભાવ વધી રહ્યો છે. પ્રોસેસ્ડ, સિન્થેટિક કે લેબ-ગ્રોન ફૂડના પ્રચારથી સ્થાનિક જૈવવિવિધતા અને ખાદ્ય સંસ્કૃતિ જોખમમાં મુકાઈ શકે છે. ખોરાકને 'શુદ્ધ' ગણવાની વિચારધારા અને શાકાહારના ફરજિયાત ધોરણો કેવી રીતે પરંપરાગત આહારને હાંસિયામાં ધકેલે છે, તે આ વિવાદનું મુખ્ય પાસું છે.