ભારતીય સ્પોર્ટ્સ ઇકોનોમી વાર્ષિક **12-14%** ના દરે વૃદ્ધિ કરી રહી છે અને FY26 સુધીમાં તે **₹1.99 લાખ કરોડ**નું કદ હાંસલ કરશે. IPL નું વર્ચસ્વ યથાવત છે, પરંતુ હવે મેન્યુફેક્ચરિંગ અને અન્ય રમતોમાં રોકાણની નવી તકો ઉભી થઈ રહી છે.
ક્રિકેટનું વર્ચસ્વ અને બજારની સ્થિતિ
ભારતીય રમતગમતનું ક્ષેત્ર એક મોટા આર્થિક પડાવ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. વાર્ષિક 12-14% ના દરે વધતું આ માર્કેટ FY26 સુધીમાં ₹1.99 લાખ કરોડનું થવાનો અંદાજ છે. આ આંકડાઓમાં ક્રિકેટનું યોગદાન સૌથી વધુ છે. ખાસ કરીને IPL ની એન્ટરપ્રાઇઝ વેલ્યુ ₹1.97 લાખ કરોડ પર પહોંચી ગઈ છે. રોકાણકારો માટે આ આંકડો સ્પષ્ટ કરે છે કે મૂડીનું કેન્દ્રીયકરણ હજુ પણ ક્રિકેટ પર જ છે, જોકે ફૂટબોલ, કબડ્ડી અને મહિલા રમતગમતમાં હવે સ્પૉન્સરશિપ વધી રહી છે.
સરકારી બજેટ અને પડકારો
સરકાર પણ આ સેક્ટરને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. FY27 માટે Ministry of Youth Affairs and Sports ને ₹4,479.88 કરોડનું ફંડ ફાળવવામાં આવ્યું છે. તેમ છતાં, માત્ર સરકારી ખર્ચથી સિસ્ટમિક સમસ્યાઓ ઉકેલાશે નહીં. નેશનલ ફેડરેશન્સમાં પ્રોફેશનલ મેનેજમેન્ટનો અભાવ અને સંસાધનોનું અસમાન વિતરણ નાના અને પેરા-એથ્લેટિક્સ માટે મોટો અવરોધ છે.
ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને મેન્યુફેક્ચરિંગનું મહત્વ
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે નવા સ્ટેડિયમો પાછળ ખર્ચ કરવાને બદલે હાલના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો મહત્તમ ઉપયોગ કરવો જોઈએ. એક નેશનલ રજિસ્ટ્રી બનાવવી જરૂરી છે જેથી સુવિધાઓની જાળવણી અને એક્સેસ પર નજર રાખી શકાય. બીજી તરફ, મેરઠ અને જલંધર જેવા શહેરોમાં સ્પોર્ટ્સ ગુડ્સનું ઉત્પાદન આધુનિક બની રહ્યું છે. જો આ ઉત્પાદકો ગ્લોબલ ક્વોલિટી સર્ટિફિકેશન મેળવે, તો ભારતીય મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનમાં મોટો ખેલાડી બની શકે છે.