ઘણા કરદાતાઓ (Taxpayers) માટે આ ચોંકાવનારી વાત હોય છે કે તેમના ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્નમાં (ITR) ક્લેમ કરેલી રકમ કરતાં ઓછું રિફંડ (Refund) તેમના બેંક ખાતામાં જમા થયું છે. આનું મુખ્ય કારણ ઇન્કમ ટેક્સ વિભાગ (Income Tax Department) દ્વારા ફોર્મ 26AS અને એન્યુઅલ ઇન્ફોર્મેશન સ્ટેટમેન્ટ (AIS) સાથે મેચિંગ કર્યા બાદ રિટર્નનું ઓટોમેટિક રિ-કેલ્ક્યુલેશન (Re-calculation) છે.
આવું શા માટે થાય છે?
જ્યારે તમારું ITR પ્રોસેસ થાય છે, ત્યારે ટેક્સ વિભાગ તમારા દ્વારા જાહેર કરાયેલી આવક અને ખર્ચના આંકડાઓની સરખામણી પોતાના ડેટાબેઝ, ખાસ કરીને ફોર્મ 26AS, AIS અને TIS (Taxpayer Information Summary) સાથે કરે છે. જો આંકડાઓમાં કોઈ તફાવત જણાય, તો વિભાગ રિટર્નમાં સુધારો કરે છે, જેના કારણે તમને મળતી રિફંડની રકમ ઘટી શકે છે.
રિફંડમાં ઘટાડાના મુખ્ય કારણો:
- TDS/TCS મિસમેચ: ઘણીવાર, એમ્પ્લોયર અથવા બેંક દ્વારા કાપવામાં આવેલો TDS (Tax Deducted at Source) કે TCS (Tax Collected at Source) નો રેકોર્ડ, તમારા રિટર્નમાં દર્શાવેલ રકમ સાથે મેળ ખાતો નથી.
- અઘોષિત આવક: બચત ખાતા પર મળતું વ્યાજ, રોકાણ પરનો કેપિટલ ગેઇન (Capital Gain) અથવા અન્ય કોઈ આવક જે તમે રિટર્નમાં જાહેર કરી નથી, તે વિભાગના ધ્યાનમાં આવતા રિફંડમાં ઘટાડો થઈ શકે છે.
- અયોગ્ય ક્લેઈમ: જો તમે ક્લેમ કરેલા ડિડક્શન્સ (Deductions) નિયમો મુજબ ન હોય અથવા ટેક્સ ગણતરીમાં ભૂલ થઈ હોય, તો પણ રિફંડ એડજસ્ટ થઈ શકે છે.
જૂની ટેક્સ માંગણીઓ (Outstanding Demands)
જો તમને અગાઉના વર્ષો માટે કોઈ ટેક્સ ભરવાનો બાકી હોય, તો ઇન્કમ ટેક્સ એક્ટ હેઠળ વિભાગને તમારું રિફંડ તે બાકી નીકળતી રકમ સામે એડજસ્ટ (Offset) કરવાનો અધિકાર છે. જોકે, આ કરતા પહેલા વિભાગ તમને ઇ-ફાઇલિંગ પોર્ટલ (e-filing portal) દ્વારા જાણ કરે છે, જેથી તમે તેનો જવાબ આપી શકો.
વ્યાજની અસરો (Interest Charges)
સેક્શન 234A, 234B અને 234C હેઠળ લાગુ પડતું વ્યાજ પણ રિફંડની રકમને અસર કરે છે. જો તમે રિટર્ન ફાઇલ કરવામાં મોડું કરો, એડવાન્સ ટેક્સ (Advance Tax) ઓછો ભરો અથવા મોડો ભરો, તો આ વ્યાજ ગણતરીમાં આવી શકે છે, જે અંતિમ રિફંડ ઘટાડે છે.
શું કરવું?
જ્યારે રિફંડ એડજસ્ટ થાય છે, ત્યારે વિભાગ સેક્શન 143(1) હેઠળ એક નોટિસ (Intimation) મોકલે છે, જેમાં ઘટાડાના કારણો જણાવેલા હોય છે. આવા કિસ્સામાં, તમારા ITR, AIS અને ફોર્મ 26AS ના ડેટાની સરખામણી કરો. જો તમને લાગે કે વિભાગની ગણતરી ખોટી છે, તો તમે ઇ-ફાઇલિંગ પોર્ટલ દ્વારા રેક્ટિફિકેશન એપ્લિકેશન (Rectification Application) ફાઇલ કરી શકો છો. યોગ્ય દસ્તાવેજો, જેમ કે ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્રૂફ, આવકના પ્રમાણપત્રો અને ટેક્સ પેમેન્ટ ચલણ, તમારી પાસે હોવા જરૂરી છે.