બેંગલુરુ ITAT (Income Tax Appellate Tribunal) એ એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટના મતે, કર્મચારીઓને મળેલા Employee Stock Options (ESOPs) ના રિપર્ચેસ (Buyback) થી થતી આવક હવે Salary તરીકે નહીં, પરંતુ Capital Gains તરીકે ગણાશે. આ નિર્ણયથી કર્મચારીઓને મોટો ટેક્સ લાભ મળી શકે છે, કારણ કે Capital Gains પર સામાન્ય રીતે Salary ની સરખામણીમાં ઓછો ટેક્સ લાગે છે.
ITAT નો ઐતિહાસિક ચુકાદો
બેંગલુરુ સ્થિત ITAT એ Employee Stock Options (ESOPs) ના રિપર્ચેસ (Buyback) થી થતી આવક અંગે સ્પષ્ટતા કરી છે. Tribunal એ ૩૦ જુલાઈ, ૨૦૨૬ ના રોજ આપેલા નિર્ણયમાં જણાવ્યું કે, જો કોઈ કંપની કર્મચારી દ્વારા vested stock options એક્સરસાઇઝ (exercise) કરવામાં આવે તે પહેલાં જ તેને ખરીદી લે, તો તે આવક Capital Gains ગણાશે, Salary નહીં.
કર્મચારીઓ અને સ્ટાર્ટઅપ માટે ફાયદાકારક
આ ચુકાદો સ્ટાર્ટઅપ અને ટેક કંપનીઓમાં કામ કરતા કર્મચારીઓ અને અધિકારીઓ માટે ખુબ જ મહત્વનો છે. સામાન્ય રીતે Salary પર વ્યક્તિના ટેક્સ સ્લેબ મુજબ 30% કે તેથી વધુ ટેક્સ લાગે છે. જ્યારે Long-Term Capital Gains પર ટેક્સનો દર ઘણો ઓછો હોય છે, જેનાથી કરદાતાઓને નોંધપાત્ર રાહત મળી શકે છે.
Flipkart ના ભૂતપૂર્વ અધિકારીનો કેસ
આ નિર્ણય Flipkart ના એક ભૂતપૂર્વ સિનિયર એક્ઝિક્યુટિવ, પ્રમોદ કુમાર જૈનના કેસમાં લેવાયો છે. Flipkart એ તેમના 2,653 vested stock options ₹2.33 કરોડ માં રિપર્ચેસ કર્યા હતા. જૈને આ આવકને Capital Gains ગણાવી હતી, પરંતુ ટેક્સ વિભાગે તેને Salary Perquisite ગણાવીને Section 17(2)(vi) હેઠળ ટેક્સ લગાવવાની માંગ કરી હતી.
ITAT એ શું કહ્યું?
ITAT બેન્ચે ટેક્સ વિભાગની દલીલ ફગાવી દીધી. Tribunal એ સ્પષ્ટ કર્યું કે Section 17(2)(vi) ફક્ત ત્યારે જ લાગુ પડે છે જ્યારે કર્મચારી ઓપ્શન એક્સરસાઇઝ કરીને કંપનીના શેર મેળવે. આ કેસમાં, Mr. Jain એ ક્યારેય ઓપ્શન એક્સરસાઇઝ કર્યા ન હતા અને તેમને કોઈ શેર મળ્યા ન હતા. તેથી, Tribunal એ આ unexercised options ને Capital Asset ગણ્યા અને ટ્રાન્ઝેક્શનને Capital Gains હેઠળ લાવ્યા.
આગળ શું?
જોકે આ ચુકાદો એક સકારાત્મક ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે, પણ ટેક્સ બાબતો જટિલ રહે છે. આવા કિસ્સાઓમાં આવકનું વર્ગીકરણ કેસના તથ્યો પર આધાર રાખે છે. Income Tax Department ભવિષ્યમાં આવા નિર્ણયોને ઉચ્ચ અદાલતોમાં પડકારી શકે છે. ભૂતકાળમાં અલગ-અલગ અદાલતોના અલગ-અલગ મંતવ્યો રહ્યા છે. જે કર્મચારીઓએ અગાઉ આવી આવકને Salary તરીકે દર્શાવી છે, તેઓ Rectification કે Refund માટે અરજી કરી શકે છે. ESOP કરારો અને Buyback ની શરતોના સ્પષ્ટ રેકોર્ડ જાળવવા ખુબ જ જરૂરી રહેશે.