ISRO ના **9** કર્મચારી સંગઠનોએ લાન્ચ વ્હીકલ મેન્યુફેક્ચરિંગને ખાનગી ક્ષેત્રમાં સોંપવાના સરકારના પ્લાન સામે વિરોધ નોંધાવ્યો છે. આ વિવાદને કારણે ભારતનું **$44 બિલિયન** ના સ્પેસ ઈકોનોમીનું લક્ષ્ય અને પ્રાઈવેટ કંપનીઓની તૈયારીઓ પર અનિશ્ચિતતાના વાદળો ઘેરાયા છે.
પોલિસી સ્ટેન્ડઓફની સ્થિતિ
ભારતના સ્પેસ સેક્ટરમાં એક મોટો આંતરિક સંઘર્ષ ઉભો થયો છે. 4 સપ્ટેમ્બર, 2026 ના રોજ, ISRO ના લગભગ 5,000 કર્મચારીઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા 9 સંગઠનોએ ISRO ના ચેરમેન વી. નારાયણને એક સત્તાવાર પત્ર લખીને સ્પષ્ટતા માંગી છે. આ વિવાદની શરૂઆત 21 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ IN-SPACe ના ચેરમેન પવન ગોએન્કાના એક નિવેદન બાદ થઈ હતી.
વિવાદનું મુખ્ય કારણ શું છે?
IN-SPACe ચીફે જાહેર મંચ પર સૂચન કર્યું હતું કે ISRO એ ભવિષ્યમાં લાન્ચ વ્હીકલનું મેન્યુફેક્ચરિંગ બંધ કરીને તે સંપૂર્ણ જવાબદારી ખાનગી કંપનીઓ અને જાહેર ક્ષેત્રના એકમોને સોંપી દેવી જોઈએ. કર્મચારી સંગઠનોનો તર્ક છે કે જો ઉત્પાદનનું કામ સંપૂર્ણપણે આઉટસોર્સ કરવામાં આવશે, તો ISRO માત્ર એક 'રિસર્ચ યુનિટ' બનીને રહી જશે અને દાયકાઓથી વિકસાવેલી ટેકનિકલ કુશળતાનું શું થશે તે મોટો પ્રશ્ન છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી (Investment Risk)
ભારત સરકારનું લક્ષ્ય 2033 સુધીમાં દેશની સ્પેસ ઈકોનોમીને $44 બિલિયન સુધી પહોંચાડવાનું છે, જેનો આધાર ખાનગી કંપનીઓ પર છે. હાલમાં, આ ટ્રાન્ઝિશન મોડેલ ISRO અને ખાનગી ખેલાડીઓ વચ્ચે ટેકનોલોજીના હસ્તાંતરણ પર નિર્ભર છે. જો આંતરિક વિરોધને કારણે પ્રક્રિયામાં વિલંબ થાય, તો જે પ્રાઈવેટ કંપનીઓ આ ભાગીદારીના આધારે પોતાના બિઝનેસને સ્કેલ કરી રહી છે, તેમના માટે મુશ્કેલીઓ વધી શકે છે.
કર્મચારીઓએ ખાસ કરીને PSLV, LVM3 અને SSLV જેવા ફ્લેગશિપ પ્રોજેક્ટ્સ તેમજ કુલાશેખરપટ્ટિનમ સ્પેસપોર્ટ જેવી મહત્વની માળખાકીય સુવિધાઓના ભવિષ્ય અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ સ્પેસ આ મામલાને કેવી રીતે હેન્ડલ કરે છે, કારણ કે આ નિર્ણયની સીધી અસર દેશના લાંબા ગાળાના સ્પેસ રોડમેપ પર પડશે.