ISRO આગામી NVS-03 નેવિગેશન સેટેલાઇટ માટે એક મહત્વપૂર્ણ ટેકનિકલ ફેરફાર પર વિચાર કરી રહ્યું છે. અગાઉના મિશનની નિષ્ફળતા બાદ આ નિર્ણય ભારતની NavIC સિસ્ટમની મજબૂતી માટે અત્યંત મહત્વનો માનવામાં આવી રહ્યો છે.
ISRO ની સામે ટેકનિકલ પડકાર
ISRO હાલમાં આગામી NVS-03 નેવિગેશન સેટેલાઇટ માટે ઉચ્ચ-સ્તરીય ટેકનિકલ સમીક્ષા કરી રહ્યું છે. અગાઉના NVS-02 મિશનમાં મળેલી નિષ્ફળતા અને સેટેલાઇટ તેના નિર્ધારિત ભ્રમણકક્ષામાં ન પહોંચતા, એન્જિનિયરો હવે પ્રોપલ્શન સિસ્ટમનું પુનઃમૂલ્યાંકન કરી રહ્યા છે. આ સમગ્ર ચર્ચાનું કેન્દ્ર 'ઓક્સિડાઇઝર-લાઇન પાયરો વાલ્વ' (oxidiser-line pyro valve) છે, જે એક વાર ઉપયોગમાં લેવાતું મિકેનિકલ કમ્પોનન્ટ છે. ગત મિશનમાં સિગ્નલની સમસ્યાને કારણે આ વાલ્વ ખુલી શક્યો ન હતો, જે મિશન નિષ્ફળતાનું મુખ્ય કારણ બન્યું હતું.
નવો પ્લાન અને જોખમ
એન્જિનિયરો હવે NVS-03 ને આ વાલ્વ અગાઉથી જ 'ઓપન' રાખીને લોન્ચ કરવાનો વિચાર કરી રહ્યા છે. આનાથી સિગ્નલની ખામીનું જોખમ તો ટળી જશે, પરંતુ હવે તમામ જવાબદારી ડાઉનસ્ટ્રીમ લેચ વાલ્વ પર આવી જશે. જો આ ભાગ લોન્ચિંગ દરમિયાન થતા વાઇબ્રેશન કે પ્રેશરને સહન ન કરી શકે, તો સિસ્ટમમાં લીકેજ થઈ શકે છે. ISRO આ બંને જોખમો વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
શા માટે NavIC મહત્વનું છે?
ભારતની NavIC સિસ્ટમ અત્યારે માત્ર 3 સક્રિય સેટેલાઇટ્સ સાથે ચાલી રહી છે, જેનો ઉપયોગ કોમર્શિયલ ટ્રાન્સપોર્ટ, લોજિસ્ટિક્સ અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં થાય છે. સિસ્ટમને સંપૂર્ણ કાર્યક્ષમ બનાવવા માટે ઓછામાં ઓછા 4 સેટેલાઇટ્સની જરૂર છે. આ મિશન સફળ થવું ભારત માટે અનિવાર્ય છે, કારણ કે આના પર જ NVS-04 અને NVS-05 જેવા આગામી મિશનનો આધાર રહેલો છે, જેમાં L1 બેન્ડ જેવી સુવિધાઓ મળવાની આશા છે.