હિમાચલ પ્રદેશમાં ગ્લેશિયલ લેક ફાટવાનું જોખમ વધી રહ્યું છે. IIT-Mandi ના સંશોધકોએ 9 જોખમી સરોવરોને 'વોટર બોમ્બ' ગણાવ્યા છે, જેની અસર ત્યાંના મોટા પાવર અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ પર પડી શકે છે.
IIT-Mandi ના સંશોધકોએ હિમાચલ પ્રદેશમાં આવેલા 9 હાઇ-રિસ્ક ગ્લેશિયલ લેક્સ અંગે ગંભીર ચેતવણી આપી છે. આ સરોવરોને 'વોટર બોમ્બ' ગણાવવામાં આવ્યા છે, કારણ કે તે ગમે ત્યારે ફાટી શકે છે અને નીચેના વિસ્તારોમાં પૂર લાવી શકે છે. વર્ષ 2025 સુધીમાં 3,500 મીટર થી વધુ ઊંચાઈએ આવેલા સરોવરોની સંખ્યા વધીને 2,076 થઈ ગઈ છે, જે એક દાયકા પહેલા 1,366 હતી.
ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પર અસર
આ ગ્લેશિયલ લેક આઉટબર્સ્ટ ફ્લડ (GLOFs) નું જોખમ સીધી રીતે હાઇડ્રો પાવર પ્રોજેક્ટ્સ અને પરિવહન નેટવર્કને અસર કરી શકે છે. હિમાચલમાં ઘણા ઓપરેશનલ અને અન્ડર-કન્સ્ટ્રક્શન હાઇડ્રો પાવર પ્રોજેક્ટ્સ આવેલા છે. આ જોખમને કારણે હવે પ્રોજેક્ટ્સ માટે ઇન્સ્યોરન્સ પ્રીમિયમ વધી શકે છે અને વધુ કડક સુરક્ષાના નિયમોનું પાલન કરવું પડી શકે છે.
સરકારનો પ્લાન શું છે?
હિમાચલ પ્રદેશ સરકાર હવે આ જોખમોને પહોંચી વળવા માટે કેન્દ્ર સરકાર પાસે ₹105 કરોડ ની સહાય માંગી રહી છે, જેથી આધુનિક 'અર્લી વોર્નિંગ સિસ્ટમ' (Early Warning System) લગાવી શકાય. આ પહેલ ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ ટેક્નોલોજી અને સેટેલાઇટ મોનિટરિંગ સાથે જોડાયેલી કંપનીઓ માટે નવી તકો ખોલી શકે છે.
આગામી સમયમાં, આ પર્વતીય રાજ્યમાં નવા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ માટે પર્યાવરણીય નિયમો વધુ કડક બની શકે છે. રોકાણકારો માટે હવે જોવાનું એ રહેશે કે સરકાર આ સુરક્ષા વ્યવસ્થા કેવી રીતે લાગુ કરે છે અને તેની અસર પ્રોજેક્ટના ખર્ચ પર કેવી પડે છે.