IIT કેમ્પસમાં માનસિક સ્વાસ્થ્યને લઈને ચોંકાવનારા આંકડા સામે આવ્યા છે. માત્ર બે વર્ષમાં કાઉન્સેલિંગની જરૂરિયાત ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા વધીને **40%** થઈ ગઈ છે, જે શિક્ષણ સંસ્થાઓ પર વધતા દબાણને છતું કરે છે.
ભારતની પ્રતિષ્ઠિત ટેકનિકલ સંસ્થાઓમાં માનસિક સ્વાસ્થ્યની સ્થિતિ એક નિર્ણાયક વળાંક પર છે. ઈમોશનલ વેલ-બીઇંગ પ્લેટફોર્મ 'YourDost' ના તાજેતરના ડેટા મુજબ, 2025-26 શૈક્ષણિક વર્ષમાં થેરાપી, સાયકિયાટ્રિક સપોર્ટ કે કાઉન્સેલિંગની જરૂરિયાત ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓનું પ્રમાણ વધીને 40% પર પહોંચ્યું છે. માત્ર બે વર્ષ પહેલા આ આંકડો 20% હતો.
ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને વધતું દબાણ
નિષ્ણાતોના મતે, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓના ઝડપી વિસ્તરણ અને સુવિધાઓ વચ્ચે મોટી ખાઈ જોવા મળી રહી છે. ઘણી IITs એ બેઠકોની સંખ્યામાં તો વધારો કર્યો છે, પરંતુ હોસ્ટેલ, ફેકલ્ટી અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય સપોર્ટ જેવી પાયાની સુવિધાઓ તે ગતિએ વધી નથી. IIT-Hyderabad માં 2021 થી 2025 દરમિયાન કાઉન્સેલિંગની માંગમાં 74% નો વધારો નોંધાયો છે.
સુપ્રીમ કોર્ટ અને સંસ્થાકીય સુધારા
આ ગંભીર સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, માર્ચ 2025 માં સુપ્રીમ કોર્ટે હસ્તક્ષેપ કર્યો હતો અને ઉચ્ચ શિક્ષણમાં વિદ્યાર્થીઓના માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે એક નેશનલ ટાસ્ક ફોર્સની રચના કરી હતી. આ પહેલનો હેતુ વિદ્યાર્થીઓમાં તણાવના લક્ષણોને વહેલા ઓળખવાનો અને યોગ્ય સારવાર પૂરી પાડવાનો છે.
સાથે જ, IIT Kharagpur એ સતત મૂલ્યાંકન (Continuous Testing) જેવી નવી પદ્ધતિઓ અપનાવી છે, જેથી સેમેસ્ટરના અંતે આવતા પરીક્ષાના બોજને ઘટાડી શકાય. IIT Bombay પણ વિદ્યાર્થીઓના કેમ્પસ લાઈફ પોલિસીમાં ફેરફાર કરી રહી છે જેથી તણાવમુક્ત વાતાવરણ બનાવી શકાય. હવે જોવાનું એ રહે છે કે આ સુધારા તમામ કેમ્પસમાં કેટલી સફળતાપૂર્વક લાગુ પડે છે.