ફెડરેશન ઓફ ઈન્ડિયન પાઈલોટ્સ (FIP) એ પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીને ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ સિવિલ એવિએશન (DGCA) ને બદલે એક નવી, સ્વાયત્ત સિવિલ એવિએશન ઓથોરિટી (CAA) ની સ્થાપના કરવા માટે ઔપચારિક રીતે વિનંતી કરી છે. આ દરખાસ્તનો ઉદ્દેશ ભારતીય એવિએશન ક્ષેત્રમાં નિયમનકારી મંજૂરીઓને વેગ આપવાનો અને સુરક્ષા દેખરેખને સુધારવાનો છે.
DGCA ને બદલે CAA ની માંગ કેમ?
ફెડરેશન ઓફ ઈન્ડિયન પાઈલોટ્સ (FIP) દ્વારા પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીને એક સ્વતંત્ર, વૈધાનિક સિવિલ એવિએશન ઓથોરિટી (CAA) ની રચના કરવાનો પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. આ દરખાસ્ત 6 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ સત્તાવાર રીતે રજૂ કરવામાં આવી હતી, અને તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ વર્તમાન ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ સિવિલ એવિએશન (DGCA) ને બદલવાનો છે, જે હાલમાં નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય હેઠળ એક જોડાયેલ કચેરી તરીકે કાર્ય કરે છે.
ભારત વૈશ્વિક સ્તરે ત્રીજા સૌથી મોટા ડોમેસ્ટિક એવિએશન માર્કેટ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. FIP નું કહેવું છે કે DGCA ની વર્તમાન રચના આટલા ઝડપી વિકાસ માટે યોગ્ય નથી. DGCA મંત્રાલયનો ભાગ હોવાથી, તેને વહીવટી ગતિ, નાણાકીય સ્વાયત્તતા અને વિશેષજ્ઞોની ભરતીમાં અનેક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે. પાઈલોટ્સના સંગઠન મુજબ, નિયમનકાર પાસે હાલમાં બજાર-સ્પર્ધાત્મક પગાર પર ટેકનિકલ નિષ્ણાતોની ભરતી કરવાની સુગમતાનો અભાવ છે, જે સંભવિતપણે ટેકનિકલ દેખરેખ અને સુરક્ષા અમલીકરણમાં ગાબડાં ઊભા કરી શકે છે.
ઉદ્યોગ માટે ફાયદા?
ભારતીય એવિએશન ઉદ્યોગ, જેમાં InterGlobe Aviation જેવી મુખ્ય એરલાઇન્સ અને અન્ય પ્રાદેશિક એરલાઇન્સનો સમાવેશ થાય છે, તેના માટે નિયમનકારી કાર્યક્ષમતા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. એરલાઇન્સને નવા વિમાનો, રૂટ પરમિટ અને પાઈલોટ લાઇસન્સિંગ માટે નિયમનકાર પાસેથી સમયસર મંજૂરીઓની જરૂર પડે છે. આ અમલદારશાહી પ્રક્રિયાઓમાં કોઈપણ વિલંબ ઓપરેશનલ સમયપત્રક અને ફ્લીટ વિસ્તરણ યોજનાઓને અસર કરી શકે છે. જો સરકાર એક વૈધાનિક સત્તા સ્થાપિત કરે, તો તે વધુ સુવ્યવસ્થિત પ્રક્રિયાઓ અને ઝડપી નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા પ્રદાન કરી શકે છે.
નાણાકીય અને ઓપરેશનલ સ્વાયત્તતા
પ્રસ્તાવિત મોડેલ હેઠળ, નવી સિવિલ એવિએશન ઓથોરિટી સરકારી અનુદાન પર સંપૂર્ણપણે નિર્ભર રહેવાને બદલે, યુઝર ફી અને લાઇસન્સિંગ ચાર્જ દ્વારા ભંડોળ મેળવશે. આનો ઉદ્દેશ્ય નિયમનકાર પાસે સુરક્ષા પ્રણાલીઓને આધુનિક બનાવવા અને ઉચ્ચ-કુશળ એવિએશન પ્રોફેશનલ્સને જાળવી રાખવા માટે પૂરતું ભંડોળ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. ઇન્ટરનેશનલ સિવિલ એવિએશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (ICAO) જેવી આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓએ અગાઉ ઉચ્ચ સુરક્ષા ધોરણો જાળવવા માટે એવિએશન રેગ્યુલેટર્સ માટે સ્વતંત્ર ભંડોળના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો છે.
ઐતિહાસિક સંદર્ભ અને પડકારો
આ પહેલીવાર નથી કે વૈધાનિક CAA તરફી પરિવર્તનની ચર્ચા થઈ રહી હોય. 2013 અને 2014 ની વચ્ચે આવા જ પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા હતા પરંતુ કોઈ નીતિગત પરિવર્તન થયું ન હતું. આ દરખાસ્ત પણ અગાઉના પ્રયાસોને રોકનાર સમાન અવરોધોનો સામનો કરી રહી છે, જેમાં કાયદાકીય મંજૂરીની જરૂરિયાત અને સરકારી વિભાગોના પુનર્ગઠનની જટિલ પ્રક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે.
રોકાણકારો અને ઉદ્યોગ નિરીક્ષકોએ નોંધ લેવી જોઈએ કે આ હાલમાં એક પ્રતિનિધિ સંસ્થા તરફથી ઔપચારિક વિનંતી છે, સક્રિય સરકારી નીતિ નથી. મુખ્ય નિરીક્ષણ નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયનો પ્રતિસાદ રહેશે અને શું સરકાર સ્વતંત્ર એવિએશન ઓથોરિટી માટે કાયદાકીય યોજનાઓને પુનર્જીવિત કરવાનો નિર્ણય લે છે. ત્યાં સુધી, DGCA ભારતમાં તમામ એવિએશન સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ માટે પ્રાથમિક નિયમનકાર તરીકે સેવા આપવાનું ચાલુ રાખશે.