એક તાજેતરના રિપોર્ટ મુજબ, વર્ષ **2019 થી 2025** દરમિયાન EU સાથે જોડાયેલા કુલ ટનજના **66%** જહાજોનું રિસાયક્લિંગ દક્ષિણ એશિયામાં થયું છે. આ રિપોર્ટ બાદ હવે ભારતીય યાર્ડ્સ માટે EU ના નવા નિયમો અને પર્યાવરણીય ધોરણો પર નજર રાખવી રોકાણકારો માટે અનિવાર્ય બની છે.
NGO Shipbreaking Platform અને Transport & Environment ના એક નવા રિપોર્ટથી ગ્લોબલ મેરીટાઇમ રિસાયક્લિંગ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં મોટી ચર્ચા જાગી છે. આંકડાઓ દર્શાવે છે કે 2019 થી 2025 સુધીમાં, યુરોપિયન દેશો સાથે જોડાયેલા કુલ જહાજોના 66% હિસ્સાને રિસાયક્લિંગ માટે ભારત, બાંગ્લાદેશ અને પાકિસ્તાન મોકલવામાં આવ્યા હતા. તેની સરખામણીએ, યુરોપમાં સ્થિત સુવિધાઓમાં માત્ર 5% ટનજનું જ પ્રોસેસિંગ કરવામાં આવ્યું છે.
ફ્લેગ-હોપિંગ (Flag-hopping) ની સમસ્યા
રિપોર્ટમાં ગંભીર આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે કે જહાજના માલિકો કાયદાકીય તપાસથી બચવા માટે જહાજના નિકાલના થોડા સમય પહેલા જ તેની નોંધણી બદલી નાખે છે. ડેટા મુજબ, 102 જહાજોએ આ સમયગાળા દરમિયાન આવી પ્રેક્ટિસ કરી હતી.
ભારતીય રિસાયક્લિંગ હબ્સ પર અસર
ગુજરાતના અલંગ (Alang) જેવા હબ માટે આ રિપોર્ટ ફરી એકવાર આર્થિક કાર્યક્ષમતા અને પર્યાવરણીય પાલન વચ્ચેના સંતુલનની ચર્ચા લઈને આવ્યો છે. 26 જૂન, 2025 થી અમલમાં આવેલ 'Hong Kong Convention' હવે ગ્લોબલ સ્ટાન્ડર્ડ બની ગયું છે, જેનું પાલન કરવું ભારતીય યાર્ડ્સ માટે અનિવાર્ય છે.
આગળ શું?
યુરોપિયન કમિશન હાલમાં વધુ ભારતીય શિપ રિસાયક્લિંગ યાર્ડ્સને EU-માન્ય યાદીમાં સામેલ કરવા અંગે મૂલ્યાંકન કરી રહ્યું છે. જો વધુ યાર્ડ્સને આ મંજૂરી મળશે, તો ભારતીય કંપનીઓ માટે યુરોપિયન શિપ-ઓનર્સ પાસેથી મોટા કોન્ટ્રાક્ટ મેળવવાની તકો ઘણી વધી જશે. જોકે, પર્યાવરણીય ધોરણો અને 'બીચિંગ મેથડ' પર આંતરરાષ્ટ્રીય વોચડોગ્સનું દબાણ આગામી સમયમાં જારી રહેશે.