ડિજિટલ એરેસ્ટ સ્કેમ: બનાવટી કોલ્સથી સાવચેત રહો, અધિકારીઓની ચેતવણી

Detailed Coverage

'ડિજિટલ એરેસ્ટ' સ્કેમ: ભય ફેલાવી ઠગાઈનો નવો રસ્તો

હાલમાં ભારતમાં 'ડિજિટલ એરેસ્ટ' નામનો એક નવો ફ્રોડ (Fraud) સામે આવ્યો છે. આ સ્કેમમાં, ગુનેગારો લોકોને ડરાવીને પૈસા પડાવી લે છે. તેઓ પોતાને સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) અથવા એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) જેવી મોટી સરકારી એજન્સીઓના અધિકારીઓ તરીકે ઓળખાવે છે. તેઓ ફોન અથવા વીડિયો કોલ દ્વારા સંપર્ક કરીને પીડિત પર મની લોન્ડરિંગ (Money Laundering) અથવા ડ્રગ ટ્રાફિકિંગ (Drug Trafficking) જેવા ગંભીર ગુનાઓમાં સંડોવણીનો આરોપ મૂકે છે, જેથી પીડિત ગભરાઈ જાય.

ઠગાઈ કેવી રીતે થાય છે?

આ ઠગબાજો પીડિતોની અંગત માહિતી જેવી કે આધાર નંબર, પાન કાર્ડ વિગતો અને નામનો ઉપયોગ કરે છે, જે તેઓ ડેટા બ્રીચ (Data Breach) અથવા અન્ય માધ્યમોથી મેળવેલા હોય છે. વીડિયો કોલ દરમિયાન, તેઓ યુનિફોર્મ પહેરીને અથવા નકલી ઓળખપત્રો (ID Cards) અને સરકારી દસ્તાવેજો બતાવીને પીડિતને ડરાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. તેમની મુખ્ય રણનીતિ પીડિતને એકલતામાં રાખવાની હોય છે. તેઓ પીડિતને તેમના પરિવાર, મિત્રો કે વકીલનો સંપર્ક કરવા દેતા નથી અને વીડિયો કોલ પર સતત સંપર્કમાં રહેવાનું દબાણ કરે છે. આનાથી પીડિતને તેમના દાવાઓની સત્યતા ચકાસવાની કે સલાહ લેવાની તક મળતી નથી.

જ્યારે પીડિત સંપૂર્ણપણે દબાણમાં આવી જાય છે, ત્યારે ઠગ તપાસના નામે પૈસાની માંગણી કરે છે. તેઓ પીડિતને કહે છે કે તપાસ માટે તેમના 'સુરક્ષિત એકાઉન્ટ્સ'માં પૈસા ટ્રાન્સફર કરો, અને પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ પૈસા પરત મળી જશે. ઘણીવાર, પીડિતોને તાત્કાલિક પૈસાની જરૂરિયાત દર્શાવીને તેમની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (Fixed Deposits) તોડવા, શેરબજારમાં કરેલા રોકાણ વેચવા અથવા પર્સનલ લોન (Personal Loan) લેવા માટે મજબૂર કરવામાં આવે છે. એકવાર પૈસા ટ્રાન્સફર થઈ જાય પછી, તે ઝડપથી અનેક એકાઉન્ટ્સમાં ફેરવવામાં આવે છે, જેના કારણે તેને પાછા મેળવવું ખૂબ મુશ્કેલ બની જાય છે.

અધિકારીઓની સ્પષ્ટતા અને સુરક્ષાના ઉપાયો

નાગરિકો માટે એ સમજવું અત્યંત જરૂરી છે કે ભારતમાં 'ડિજિટલ એરેસ્ટ' જેવી કોઈ કાયદાકીય પ્રક્રિયા અસ્તિત્વમાં નથી. કોઈ પણ સરકારી એજન્સી, પોલીસ વિભાગ કે નિયમનકારી સંસ્થા વીડિયો કોલ દ્વારા કોઈની ધરપકડ, અટકાયત કે તપાસ કરવાનો અધિકાર ધરાવતી નથી, અને તેઓ ક્યારેય ફોન પર પૈસા કે બેંકિંગ વિગતો માંગતા નથી. સરકારી એજન્સીઓ લેખિત નોટિસ અને રૂબરૂ મુલાકાત જેવી સ્થાપિત કાયદાકીય પ્રક્રિયાઓનું પાલન કરે છે.

જો તમને 'ડિજિટલ એરેસ્ટ' અથવા કોઈ ગુનાની તપાસના નામે કોલ આવે, તો તરત જ કોલ ડિસ્કનેક્ટ કરી દો. કોઈ પણ સરકારી અધિકારી હોવાનો દાવો કરનાર વ્યક્તિ સાથે ક્યારેય તમારા બેંક એકાઉન્ટની વિગતો, OTP કે પાસવર્ડ શેર કરશો નહીં. જો તમને તમારી કાયદાકીય સ્થિતિ અંગે ચિંતા હોય, તો નજીકના પોલીસ સ્ટેશનની મુલાકાત લો અથવા તેમની અધિકૃત વેબસાઇટ્સ દ્વારા સંપર્ક કરો.

જો તમે આવા કોઈ સ્કેમનો ભોગ બન્યા હોવ અને પૈસા ગુમાવ્યા હોય, તો તાત્કાલિક રાષ્ટ્રીય સાયબર ક્રાઇમ હેલ્પલાઇન નંબર 1930 પર કોલ કરો અથવા સત્તાવાર નેશનલ સાયબર ક્રાઇમ રિપોર્ટિંગ પોર્ટલ (National Cyber Crime Reporting Portal) પર ફરિયાદ નોંધાવો. ઘટનાની શક્ય તેટલી વહેલી તકે જાણ કરવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે તે બેંકો અને કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓને ગંતવ્ય એકાઉન્ટ્સને ફ્રીઝ કરવામાં અને ભંડોળના વધુ ટ્રાન્સફરને રોકવામાં મદદ કરી શકે છે.