Delhi State Mental Health Authority (SMHA) ની હાલત ખરાબ છે. સરકાર દ્વારા ફાળવવામાં આવેલા **₹9 કરોડના** બજેટ છતાં આ સંસ્થા એક પણ બેઠક યોજવામાં નિષ્ફળ રહી છે.
વહીવટી નિષ્ફળતાનો સિલસિલો
દિલ્હી સ્ટેટ મેન્ટલ હેલ્થ ઓથોરિટી (SMHA) હાલમાં સંપૂર્ણપણે નિષ્ક્રિય અવસ્થામાં છે, જેના કારણે રાજધાનીના હેલ્થકેર ક્ષેત્રમાં ગંભીર નિયમનકારી શૂન્યાવકાશ (Regulatory Void) સર્જાયો છે. વર્ષ 2024 ના અંતમાં આ ઓથોરિટીને અધિસૂચિત કરવામાં આવી હતી અને તેને ₹9 કરોડનું સ્પષ્ટ બજેટ પણ ફાળવવામાં આવ્યું હતું, તેમ છતાં અત્યાર સુધી એક પણ સત્તાવાર બેઠક યોજાઈ નથી. દિલ્હી હાઈકોર્ટે વારંવાર નિર્દેશ આપ્યા હોવા છતાં, 'Mental Healthcare Act, 2017' નો અમલ કરવામાં તંત્રના હાથ ટૂંકા પડી રહ્યા છે.
ઓથોરિટીનું કામ શું છે?
આ ઓથોરિટીનો મુખ્ય હેતુ માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે 'વોચડોગ' તરીકે કામ કરવાનો છે. જેમાં મુખ્યત્વે:
- માનસિક સ્વાસ્થ્ય સંસ્થાઓનું રજીસ્ટ્રેશન કરવું.
- સુવિધાઓનું ઓડિટ કરી સ્ટાન્ડર્ડ જાળવવું.
- દર્દીઓના અધિકારોનું રક્ષણ કરવું.
હાલમાં કોઈ કાર્યકારી ઓથોરિટી ન હોવાથી દર્દીઓની ફરિયાદો સાંભળવા કે સારવારની ગુણવત્તા તપાસવા માટે કોઈ કેન્દ્રિય સંસ્થા અસ્તિત્વમાં નથી.
એડમિનિસ્ટ્રેટિવ રિસ્ક અને દર્દીઓની સમસ્યા
AIIMS દ્વારા કરવામાં આવેલા નેશનલ મેન્ટલ હેલ્થ સર્વેમાં આ બાબતે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. બજેટ ફાળવણી થઈ હોવા છતાં બોર્ડના સભ્યોની નિમણૂક ન થતા આ ફંડ અત્યારે બિનઅસરકારક સાબિત થઈ રહ્યું છે. ખાસ કરીને 'Mental Health Review Boards' ન બનવાને કારણે માનસિક બીમારીથી પીડાતા લોકો અને તેમના પરિવારો પાસે કોઈ કાનૂની માર્ગ કે ફરિયાદ નિવારણ માટેનું મંચ ઉપલબ્ધ નથી.
દિલ્હી હાઈકોર્ટ આ સમગ્ર મામલા પર નજર રાખી રહી છે અને આગામી સમયમાં યુનિયન હેલ્થ મિનિસ્ટ્રી તરફથી વધુ રિપોર્ટ્સ આવવાની શક્યતા છે. હવે તમામની નજર સરકાર ક્યારે બોર્ડમાં બિન-સત્તાવાર સભ્યોની નિમણૂક કરે છે અને ક્યારે ઓથોરિટીની પ્રથમ બેઠક યોજાય છે તેના પર છે.