સેન્ટ્રલ રિઝર્વ પોલીસ ફોર્સ (CRPF) એ તેના જવાનોમાં વધી રહેલા આત્મહત્યાના કેસોને પહોંચી વળવા માટે 10-સભ્યોની એક ઉચ્ચ-સ્તરીય પેનલની રચના કરી છે. 2025 માં આત્મહત્યાના 59 કેસ નોંધાયા છે, જે અત્યાર સુધીનો સૌથી વધુ આંકડો છે. નેશનલ હ્યુમન રાઇટ્સ કમિશન (NHRC)ની દરમિયાનગીરી બાદ આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
CRPFમાં આત્મહત્યાનો ભયાવક આંકડો
ભારતની સૌથી મોટી અર્ધલશ્કરી સેન્ટ્રલ રિઝર્વ પોલીસ ફોર્સ (CRPF) માં આત્મહત્યાના કેસોમાં ચિંતાજનક વધારો જોવા મળ્યો છે. વર્ષ 2025 માં, CRPF ના 59 જવાનોએ આત્મહત્યા કરી, જે છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં સૌથી વધુ છે. આ ગંભીર પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, CRPF ના ડાયરેક્ટર જનરલની આગેવાની હેઠળ 10 વરિષ્ઠ અધિકારીઓની એક પેનલની રચના કરવામાં આવી છે. આ પેનલ દર મહિને બેઠક યોજીને દરેક કેસની ઊંડાણપૂર્વક સમીક્ષા કરશે અને જવાનોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય, કલ્યાણ અને વહીવટી સહાયમાં સુધારો લાવવા માટે સંસ્થાકીય પગલાં સૂચવશે.
NHRC ની દરમિયાનગીરી અને માંગણી
આ બાબત ત્યારે વધુ ગંભીર બની જ્યારે નેશનલ હ્યુમન રાઇટ્સ કમિશન (NHRC) એ 14 ઓગસ્ટે આ ઘટનાઓની સ્વયંભૂ નોંધ લીધી. NHRC એ કેન્દ્રીય ગૃહ સચિવ અને CRPF ના ડાયરેક્ટર જનરલને સત્તાવાર નોટિસ પાઠવીને બે અઠવાડિયાની અંદર કર્મચારીઓના કલ્યાણ અને કામકાજની પરિસ્થિતિઓ અંગે વિગતવાર અહેવાલ રજૂ કરવાની માંગ કરી છે. NHRC ની આ દરમિયાનગીરી, ઉચ્ચ દબાણ હેઠળ કામ કરતા જવાનોના જીવનના અધિકારના સંભવિત ઉલ્લંઘન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને, આ મુદ્દાની સંસ્થાકીય ગંભીરતા દર્શાવે છે.
ડેટા શું કહે છે?
આંકડા મુજબ, 2024 માં 46 થી વધીને 2025 માં આત્મહત્યાના કેસો 59 સુધી પહોંચ્યા છે. આ આંકડાઓની વિગતવાર તપાસ દર્શાવે છે કે મોટાભાગના ( 80% થી વધુ) કેસ કોન્સ્ટેબલ કક્ષાના જવાનોના છે. વધુમાં, આ મૃત્યુના લગભગ 77% કિસ્સાઓમાં જવાનો રજા પર હોવાને બદલે ફરજ પર હતા. આ આંકડો CRPF ના તીવ્ર ઓપરેશનલ વાતાવરણને ઉજાગર કરે છે, કારણ કે CRPF દેશ આંતરિક સુરક્ષા અને કાયદો-વ્યવસ્થા જાળવવા માટે લગભગ પોતાની સમગ્ર ફોર્સને સતત તૈનાત રાખે છે.
સ્ટોક માર્કેટ પર અસર?
CRPF એ ભારત સરકાર સંચાલિત પેરામિલિટરી ફોર્સ છે અને NSE કે BSE પર લિસ્ટેડ કંપની નથી. તેથી, આ સમાચારની સીધી સ્ટોક માર્કેટ પર કોઈ અસર થશે નહીં. જોકે, આ પગલું ગૃહ મંત્રાલયના બજેટ અને કાર્યક્ષમતા પર નજર રાખનારા વિશ્લેષકો અને હિતધારકો માટે મહત્વપૂર્ણ છે. જવાનોની ડ્યુટી પેટર્ન, પારિવારિક અંતર અને કાર્ય-જીવન સંતુલન જેવા માનવ સંસાધન સંબંધિત પડકારોનો સામનો કરવાની CRPF ની ક્ષમતા, તેની ઓપરેશનલ સજ્જતા જાળવવા માટે અત્યંત જરૂરી છે. ભવિષ્યમાં, આ નવી સમિતિની ભલામણો અને કલ્યાણ ખર્ચ અથવા તૈનાતી વ્યૂહરચનાઓમાં કોઈપણ નીતિગત ફેરફારો પર વધુ અપડેટ્સની અપેક્ષા રાખી શકાય છે.