COP17 ના નવા રિપોર્ટ મુજબ વિશ્વની **42%** જમીન પર સ્થાનિક સમુદાયોનું નિયંત્રણ છે, જેમાં નાગાલેન્ડ અને સુંદરવનના ભારતીય મોડલ્સ દુનિયા માટે ઉદાહરણ બન્યા છે. જોકે, રોકાણકારો માટે સરકારી નીતિઓ અને વાસ્તવિક ફંડિંગ વચ્ચેનું અંતર જોખમી બની શકે છે.
યેરેવનમાં યોજાયેલી COP17 બાયોડાયવર્સિટી સમિટમાં સ્થાનિક સમુદાયો અને સ્વદેશી લોકો (IPLC) ની ભૂમિકા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. રિપોર્ટ મુજબ, આ સમુદાયો વિશ્વની લગભગ 42% જમીનનું સંચાલન કરે છે, જેમાં જૈવવિવિધતા ધરાવતા મહત્વના વિસ્તારોનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે હવે કેન્દ્રીય આદેશોને બદલે સમુદાય-આધારિત મેનેજમેન્ટ મોડલ વધુ અસરકારક સાબિત થઈ રહ્યા છે.
ભારતનું મોડલ બન્યું આદર્શ
ભારત આ ચર્ચાઓમાં મુખ્ય કેન્દ્રબિંદુ બન્યું છે. રિપોર્ટમાં નાગાલેન્ડના કોમ્યુનિટી-લેડ ફોરેસ્ટ કન્ઝર્વેશન ઝોનનો ખાસ ઉલ્લેખ છે, જ્યાં ઇકોસિસ્ટમ બચાવવા માટે ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓ પર પ્રતિબંધ છે. આ ઉપરાંત, નીલગિરિ બાયોસ્ફિયર રિઝર્વમાં સ્થાનિકો દ્વારા આક્રમક વનસ્પતિઓને દૂર કરી મૂળ વનસ્પતિઓને પુનઃજીવિત કરવાનું મોડલ અન્ય વિસ્તારો માટે પણ સ્કેલેબલ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી
ખાદ્ય સુરક્ષા અને ક્લાયમેટ રિઝિલિયન્સના દ્રષ્ટિકોણથી આ મુદ્દો મહત્વનો છે. સુંદરવન ડેલ્ટામાં સ્થાનિકોએ ચોખાની એવી પરંપરાગત જાતો વિકસાવી છે જે ખારા પાણીમાં પણ શ્રેષ્ઠ પરિણામ આપે છે. ફૂડ અને એગ્રીકલ્ચર સેક્ટરની કંપનીઓ માટે લાંબા ગાળાના જોખમો ઘટાડવા આવી ક્લાયમેટ-રેઝિલિયન્ટ પદ્ધતિઓને સપ્લાય ચેઈનમાં જોડવી અનિવાર્ય બની શકે છે.
પોલિસી અને ફાઇનાન્સ વચ્ચેનું અંતર
સૌથી મોટું જોખમ નીતિ અને નાણાકીય સહાય વચ્ચેની વિસંગતતામાં છે. જોકે 97% દેશો એગ્રો-ઈકોલોજી માટે સમર્થન જાહેર કરી ચૂક્યા છે, પરંતુ માત્ર 51% દેશોએ જ તેના માટે ફંડિંગની સ્પષ્ટ જોગવાઈ કરી છે. આ ફંડિંગ ગેપ દર્શાવે છે કે Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework (KMGBF) હોવા છતાં, કંપનીઓ અને સરકારો માટે આ પ્રોજેક્ટ્સને મોટા પાયે લાગુ કરવામાં નાણાકીય અવરોધો નડી શકે છે.
ESG પાલન અને ક્લાયમેટ રિસ્ક પર નજર રાખતા રોકાણકારોએ હવે જોવું પડશે કે દેશો આ માળખાકીય અવરોધોને કેવી રીતે દૂર કરે છે અને સ્થાનિક સંરક્ષણ મોડલ્સને જરૂરી નાણાકીય પીઠબળ કેવી રીતે મળે છે.