ઘણા રોકાણકારો સારા પરફોર્મન્સ વાળા ફેક્ટર ઇન્ડિસીસ પાછળ આંધળી દોટ મૂકે છે, જે લાંબે ગાળે નુકસાનકારક સાબિત થાય છે. Nifty 200 Momentum 30 જેવી ઇન્ડેક્સના ડેટા દર્શાવે છે કે માર્કેટ સાયકલ બદલાતા આ ફંડ્સમાં પણ મોટો ઘટાડો આવી શકે છે.
ભારતીય રોકાણકારોમાં હવે ફેક્ટર-બેઝ્ડ ઇન્વેસ્ટિંગ અથવા સ્માર્ટ-બીટા ઇન્ડિસીસનો ક્રેઝ વધી રહ્યો છે. આ ઇન્ડેક્સ માત્ર કંપનીની સાઈઝ નહીં, પરંતુ મોમેન્ટમ, વેલ્યુ અથવા લો-વોલેટિલિટી જેવા ચોક્કસ લક્ષણોના આધારે શેર પસંદ કરે છે. જોકે, આ પદ્ધતિમાં સૌથી મોટું જોખમ એ છે કે રોકાણકારો તાજેતરમાં સારું પ્રદર્શન કરનાર શેર પાછળ દોડે છે, જ્યારે બજારના ટ્રેન્ડ સતત બદલાતા રહે છે.
Nifty 200 Momentum 30 નું ઉદાહરણ
Nifty 200 Momentum 30 ઇન્ડેક્સ આ અસ્થિરતાનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ છે. વર્ષ 2021 માં આ ઇન્ડેક્સે 53% નું શાનદાર રિટર્ન આપ્યું હતું, પરંતુ તરત જ 2022 માં તેમાં 5% નો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. ત્યારબાદ 2023 અને 2024 માં તેજી રહી, પરંતુ વર્ષ 2025 માં ફરી 5% નું કરેક્શન આવ્યું. આ સાબિત કરે છે કે જ્યારે કોઈ ઇન્ડેક્સ ટોચ પર હોય ત્યારે તેમાં રોકાણ કરવું જોખમી છે, કારણ કે માર્કેટ કરેક્શન ગમે ત્યારે આવી શકે છે.
પેસિવ ફંડ્સને એક્ટિવ બેટ બનાવવાની ભૂલ
ઘણા રોકાણકારો ફેક્ટર ફંડ્સને માર્કેટ ટાઈમિંગ માટેનું સાધન માને છે. ICICI Prudential Asset Management Company ના ચિંતન હરિયાના મતે, ફેક્ટર સાયકલ ઘણા વર્ષો સુધી ચાલી શકે છે, અને એક સાયકલ પૂરી થવાનો સમય જાણવો ખૂબ જ મુશ્કેલ છે. આ રીતે માર્કેટને ટાઈમ કરવાનો પ્રયાસ પાસિવ ઇન્વેસ્ટમેન્ટને એક જોખમી એક્ટિવ બેટમાં બદલી નાખે છે.
Nifty 50 જેવા પરંપરાગત ઇન્ડેક્સ અને સ્માર્ટ-બીટા ઇન્ડેક્સ વચ્ચેનો તફાવત સમજવો જરૂરી છે. ફેક્ટર ઇન્ડેક્સમાં અમુક સમયે અંડરપરફોર્મન્સ આવવું સ્વાભાવિક છે. દાખલા તરીકે, વેલ્યુ-ફોકસ્ડ ઇન્ડેક્સ વર્ષ 2018 અને 2019 માં ક્રમશઃ 18% અને 9% સુધી ગગડ્યા હતા. અંતમાં, રોકાણકારો માટે સલાહ છે કે તાજેતરના રિટર્ન પાછળ દોડવાને બદલે લાંબા ગાળાના લક્ષ્યો અને વ્યૂહરચના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ.