ભારતીય રિટેલ રોકાણકારો હવે મધ્યસ્થીઓને છોડીને સીધા મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે. જેના કારણે ડાયરેક્ટ પ્લાન્સનું AUM લગભગ **₹7 લાખ કરોડ** સુધી પહોંચી ગયું છે.
રોકાણકારોનો બદલાતો મિજાજ
ભારતીય મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ઉદ્યોગમાં મોટું પરિવર્તન જોવા મળી રહ્યું છે. માર્ચ 2026 સુધીના ડેટા મુજબ, ડાયરેક્ટ પ્લાન્સ હેઠળનું એસેટ અંડર મેનેજમેન્ટ (AUM) વધીને લગભગ ₹7 લાખ કરોડ થઈ ગયું છે, જે પાંચ વર્ષ પહેલા માત્ર ₹1.6 લાખ કરોડ હતું. સ્પષ્ટ છે કે હવે વ્યક્તિગત રોકાણકારો વધુ ખર્ચ-સભાન અને ટેક-સેવી બની રહ્યા છે.
ખર્ચમાં ઘટાડો અને વધુ વળતર
ડાયરેક્ટ પ્લાનનો મુખ્ય ફાયદો તેનો ઓછો 'એક્સપેન્સ રેશિયો' (Expense Ratio) છે. કારણ કે તેમાં કોઈ કમિશન કે એજન્ટનો ખર્ચ હોતો નથી, તેથી લાંબા ગાળે રોકાણકારોના નેટ રિટર્નમાં મોટો વધારો થાય છે. Association of Mutual Funds in India (AMFI) ના ડેટા મુજબ, ડાયરેક્ટ પ્લાન્સમાં રિટેલ એસેટ્સનો હિસ્સો વધીને 36.7% થયો છે, જે પાંચ વર્ષ પહેલા 21.4% હતો.
ડિજિટલ પ્લેટફોર્મની ભૂમિકા
આ તેજી પાછળ ડિજિટલ એપ્સ અને વેબસાઇટ્સનો મોટો હાથ છે. નાણાકીય વર્ષ 2026 માં જ ડાયરેક્ટ પ્લાન્સમાં 2.52 કરોડ નવા ખાતા ખોલવામાં આવ્યા છે, જે રેગ્યુલર ડિસ્ટ્રિબ્યુશન ચેનલના 1.42 કરોડ ખાતા કરતા ઘણા વધારે છે.
કોર્પોરેટ રોકાણકારોનો અલગ અભિગમ
જ્યારે રિટેલ રોકાણકારો ડાયરેક્ટ પ્લાન તરફ વળ્યા છે, ત્યારે કોર્પોરેટ અને સંસ્થાકીય રોકાણકારો હજુ પણ રેગ્યુલર પ્લાન્સને પ્રાધાન્ય આપી રહ્યા છે. માર્ચ 2026 સુધીમાં 29% કોર્પોરેટ એસેટ્સ રેગ્યુલર પ્લાન્સમાં રહી છે, કારણ કે તેમને એડવાઈઝરી અને ડોક્યુમેન્ટેશન સપોર્ટની જરૂર હોય છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી
જાતે રોકાણ કરતી વખતે માર્કેટની વોલેટિલિટીને સમજવી ખૂબ જરૂરી છે. SEBI ના બદલાતા નિયમો અને માર્કેટના ઘટાડા સમયે સલાહકાર વિના રોકાણ કરવું જોખમી બની શકે છે. ડિસિપ્લિન અને યોગ્ય સંશોધન વિનાનું રોકાણ પોર્ટફોલિયોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.