ભારતીય મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ઈન્ડસ્ટ્રીમાં પેસિવ ફંડ્સનો દબદબો વધી રહ્યો છે. તેનું એસેટ બેઝ વધીને **₹15.15 લાખ કરોડ** પર પહોંચ્યું છે, જે કુલ ઈન્ડસ્ટ્રીના **18%** જેટલું છે.
રોકાણકારોનો બદલાતો મિજાજ
ભારતીય મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ક્ષેત્રે એક મોટો સીમાચિહ્ન સર કર્યો છે. જુલાઈ 2026 સુધીમાં પેસિવ સ્કીમ્સનું એસેટ અંડર મેનેજમેન્ટ (AUM) ₹15.15 લાખ કરોડને સ્પર્શી ગયું છે. ખાસ વાત એ છે કે, આ આંકડો માત્ર એક વર્ષ પહેલાં ₹12.18 લાખ કરોડ હતો. કુલ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ઉદ્યોગનું કદ અત્યારે ₹85.76 લાખ કરોડ છે, જેમાં પેસિવ ફંડ્સનો હિસ્સો લગભગ 18% સુધી પહોંચી ગયો છે.
આ વધારા પાછળનું કારણ શું?
પેસિવ સ્ટ્રેટેજી તરફ વધતા ઝુકાવનું મુખ્ય કારણ 'કોસ્ટ-એફિશિયન્સી' છે. ઇન્ડેક્સ ફંડ અને ETFના એક્સપેન્સ રેશિયો (Expense Ratio) એક્ટિવ ફંડ્સની તુલનામાં ઘણા ઓછા હોય છે. પેસિવ સેગમેન્ટમાં 68.4% હિસ્સો ડોમેસ્ટિક ઇક્વિટી ફંડ્સનો છે, જ્યારે ગોલ્ડ અને સિલ્વર ETFમાં વધતા રોકાણે પણ આ વૃદ્ધિમાં મહત્વનો ફાળો આપ્યો છે. એક્ટિવ લાર્જ-કેપ ફંડ્સ લાંબા ગાળે બેન્ચમાર્કને બીટ કરવામાં સંઘર્ષ કરી રહ્યા હોવાથી રોકાણકારો હવે માર્કેટ રિટર્નને જ ફોલો કરવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે.
રોકાણકારો માટે સાવચેતીના મુદ્દા
પેસિવ ફંડ્સ પારદર્શક અને સસ્તા હોવા છતાં, તેમાં જોખમ પણ રહેલું છે. રોકાણકારોએ મુખ્યત્વે ટ્રેકિંગ એરર (Tracking Error) પર નજર રાખવી જોઈએ. જો આ એરર સતત વધુ રહે, તો અપેક્ષિત વળતર ઘટી શકે છે. આ ઉપરાંત, બજારમાં આવતી વોલેટિલિટીની સીધી અસર આ ફંડ્સ પર પડે છે, કારણ કે તેમાં કોઈ એક્ટિવ ફંડ મેનેજર પોર્ટફોલિયોને બચાવવા માટે ફેરફાર કરી શકતા નથી. સાથે જ, SEBI ના બદલાતા નિયમો અને ડેટ-આધારિત પેસિવ ફંડ્સમાંથી થઈ રહેલા આઉટફ્લો પર પણ રોકાણકારોએ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.