ભારતીય રોકાણકારો ગ્લોબલ ETFs માટે તેની સાચી કિંમત કરતા ઘણો વધારે ભાવ ચૂકવી રહ્યા છે. સપ્લાયની મર્યાદાઓને કારણે ઉભી થયેલી આ કૃત્રિમ તેજી રોકાણકારો માટે મોટું જોખમ બની શકે છે.
ભારતીય રોકાણકારો જેઓ ગ્લોબલ માર્કેટમાં ડાયવર્સિફિકેશન કરવા માંગે છે, તેઓ હાલમાં એક જટિલ પરિસ્થિતિનો સામનો કરી રહ્યા છે. ભારતીય એક્સચેન્જો પર લિસ્ટેડ અનેક ગ્લોબલ ETFs ના ભાવમાં તોફાની વધારો જોવા મળ્યો છે, જે વાસ્તવમાં તેઓ જે ફોરેન સ્ટોક્સને ટ્રેક કરે છે તેના પરફોર્મન્સ કરતા ઘણા વધારે છે. સરળ ભાષામાં કહીએ તો, રોકાણકારો ફંડની સાચી નેટ એસેટ વેલ્યુ કરતા ઘણા ઊંચા ભાવે શેર ખરીદી રહ્યા છે.
આ ભાવ વધારાનું મૂળ કારણ શું છે?
આ સમસ્યાનું મુખ્ય કારણ રેગ્યુલેટરી સપ્લાય કન્સ્રેન્ટ્સ છે. ફેબ્રુઆરી 2022 થી, ભારતીય મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ માટે ઓવરસીઝ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પર USD 7 અબજની સખત મર્યાદા લાદવામાં આવી છે. ફંડ હાઉસ નવા યુનિટ્સ બનાવી શકતા નથી, જેના કારણે માર્કેટમાં ETFs ના યુનિટ્સની સંખ્યા સ્થિર છે. જ્યારે રોકાણકારોની માંગ વધે છે અને સપ્લાય મર્યાદિત હોય છે, ત્યારે ETF નો માર્કેટ ભાવ તેની અસલ વેલ્યુ એટલે કે iNAV (Indicative Net Asset Value) થી દૂર નીકળી જાય છે.
રોકાણકારો માટે છુપાયેલું જોખમ
ધારો કે તમે એક ETF યુનિટ ₹165 માં ખરીદો છો, જેની અસલ વેલ્યુ માત્ર ₹100 છે, તો તમે 65% પ્રીમિયમ ચૂકવી રહ્યા છો. આ એક ટ્રેપ છે. જો ભવિષ્યમાં પ્રીમિયમ ઘટે છે, તો ગ્લોબલ માર્કેટમાં તેજી હોવા છતાં તમારા રોકાણમાં નુકસાન થઈ શકે છે.
તાજેતરની હિલચાલ અને નવા નિયમો
8 સપ્ટેમ્બર, 2026 ના રોજ, Motilal Oswal Nasdaq Q 50 ETF 20% ની અપર સર્કિટ પર પહોંચ્યું હતું. આ અસ્થિરતાને રોકવા માટે SEBI એ 7 સપ્ટેમ્બર, 2026 થી નવા નિયમો લાગુ કર્યા છે. હવે સર્કિટ લિમિટ નક્કી કરવા માટે છેલ્લા 30 મિનિટના VWAP (Volume-Weighted Average Price) ને ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે.
રોકાણકારોએ શું કરવું જોઈએ?
- હંમેશા ફંડ હાઉસની વેબસાઈટ પર iNAV તપાસો.
- માર્કેટ ઓર્ડરના બદલે લિમિટ ઓર્ડર (Limit Order) નો ઉપયોગ કરો.
- બિડ-આસ્ક સ્પ્રેડ (Bid-Ask Spread) પર નજર રાખો જેથી લિક્વિડિટીનો અંદાજ આવે.