હાઈ-નેટ-વર્થ ઈન્ડિવિડ્યુઅલ્સ (HNIs) એ પેસિવ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં પોતાનું રોકાણ ઝડપથી વધાર્યું છે. માર્ચ 2026 સુધીમાં તેમનો હિસ્સો ત્રણ ગણો વધીને **19.9%** થયો છે. આ સેગમેન્ટમાં સતત વૃદ્ધિને કારણે, રેગ્યુલેટર્સ ફંડ લોન્ચ પર સંભવિત મર્યાદાઓની સમીક્ષા કરી રહ્યા છે.
HNIs નો પેસિવ ફંડ્સમાં વિશ્વાસ વધ્યો
હાઈ-નેટ-વર્થ ઈન્ડિવિડ્યુઅલ્સ (HNIs) પેસિવ રોકાણ સાધનોમાં મોટી સંખ્યામાં જોડાઈ રહ્યા છે. AMFI-Crisil Intelligence Factbook 2026 ના ડેટા મુજબ, માર્ચ 2026 સુધીમાં પેસિવ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સના કુલ એસેટ્સ અંડર મેનેજમેન્ટ (AUM) માં તેમનો હિસ્સો પાંચ વર્ષ પહેલાના 6.6% થી વધીને 19.9% થયો છે. આ વૃદ્ધિ દર્શાવે છે કે રોકાણકારો હવે ટ્રાન્સપરન્સી અને ઓછા ખર્ચના કારણે પરંપરાગત એક્ટિવ મેનેજમેન્ટથી દૂર જઈ રહ્યા છે.
પેસિવ ફંડ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં તેજી
એક્સચેન્જ-ટ્રેડેડ ફંડ્સ (ETFs) અને ઇન્ડેક્સ ફંડ્સ સહિત સમગ્ર પેસિવ ફંડ ઇન્ડસ્ટ્રીએ ઝડપી વૃદ્ધિ જોઈ છે. જુલાઈ 2026 સુધીમાં, ઇન્ડસ્ટ્રીનું કુલ AUM વધીને ₹15.15 લાખ કરોડ થયું, જે કુલ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ઇન્ડસ્ટ્રીના લગભગ 18% છે. જુલાઈ 2021 થી આ AUM માં 324% નો વધારો થયો છે, જે બજારના પ્રદર્શન અને વિવિધ રોકાણકારો તરફથી સતત ઇનફ્લોને કારણે છે.
કોર્પોરેટ હિસ્સો ઘટ્યો, રિટેલ અને HNI નો ઉદય
ઐતિહાસિક રીતે, કોર્પોરેટ રોકાણકારો આ ક્ષેત્રમાં પ્રભુત્વ ધરાવતા હતા, પરંતુ માર્ચ 2026 માં તેમનો હિસ્સો ઘટીને 69.6% થયો, જે પાંચ વર્ષ પહેલા 78.4% હતો. કોર્પોરેટ્સનો સાપેક્ષ હિસ્સો ઘટતાં, HNI અને રિટેલ રોકાણકારોની ભાગીદારી આ ઇન્ડસ્ટ્રી માટે નવા એન્જિન તરીકે ઉભરી આવી છે. ખાસ કરીને રિટેલ રોકાણકારો ઇન્ડેક્સ ફંડ્સ તરફ વળ્યા છે, જે હવે FY21 ના ફક્ત 11.5% ની સરખામણીમાં તેમના કુલ પેસિવ ફંડ ફાળવણીના 55% જેટલા છે. આર્થિક અનિશ્ચિતતા સામે હેજિંગ તરીકે ગોલ્ડ ETFs માં પણ રસ વધ્યો છે, જે રિટેલ રોકાણકારોના પોર્ટફોલિયોના 14.9% જેટલા છે.
પેસિવ ફંડ્સ સાથે સંકળાયેલા જોખમો
પેસિવ ફંડ્સમાં આ વૃદ્ધિ સાથે કેટલાક જોખમો પણ જોડાયેલા છે. કારણ કે આ ફંડ્સ અંતર્ગત ઇન્ડેક્સને ટ્રેક કરે છે, તેથી માર્કેટમાં ઘટાડા દરમિયાન તે કોઈ ડાઉનસાઇડ પ્રોટેક્શન આપતા નથી અને પોર્ટફોલિયોને સંપૂર્ણ બજારની અસ્થિરતાનો સામનો કરવો પડે છે. આ ઉપરાંત, થીમેટિક અને સેક્ટોરલ પેસિવ ફંડ્સનો ઝડપી ઉદય પોર્ટફોલિયો કોન્સન્ટ્રેશનનું જોખમ ઊભું કરે છે. જો રોકાણકારો યોગ્ય ડાઇવર્સિફિકેશન વિના આ ખાસ ઓફરિંગ્સ પર વધુ પડતો આધાર રાખે, તો સેક્ટર-વિશિષ્ટ મંદી દરમિયાન તેમના રિટર્નમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. ETFs માં ટ્રેકિંગ એરર અને લિક્વિડિટી સમસ્યાઓની સંભાવના પણ છે, ખાસ કરીને બજારના તણાવપૂર્ણ સમયગાળા દરમિયાન.
રેગ્યુલેટરીની નજર અને ભવિષ્ય
પેસિવ ફંડ ઓફરિંગ્સની સંખ્યા વધતાં રેગ્યુલેટરી ધ્યાન પણ વધી રહ્યું છે. SEBI હાલમાં દરેક કેટેગરીમાં મંજૂર થયેલા પેસિવ ફંડ્સની સંખ્યા પર સંભવિત મર્યાદાઓ લાગુ કરવાની યોજનાની સમીક્ષા કરી રહ્યું છે. આ રેગ્યુલેટરી સમીક્ષાનો હેતુ માર્કેટપ્લેસને સુવ્યવસ્થિત કરવાનો અને સમાન ઉત્પાદનોની વિપુલતાને કારણે રોકાણકારોની મૂંઝવણ ઘટાડવાનો છે. 2026 સુધીમાં, ઇન્ડસ્ટ્રીમાં પેસિવ ફંડ ફોલિયોઝની સંખ્યા 5 કરોડ થી વધુ થઈ ગઈ છે, જે રિટેલની વિશાળ સ્વીકૃતિની પુષ્ટિ કરે છે. રોકાણકારોએ પ્રોડક્ટ લિમિટ્સ સંબંધિત ભવિષ્યની રેગ્યુલેટરી જાહેરાતો પર નજર રાખવી જોઈએ, કારણ કે આ નિયમો એસેટ મેનેજમેન્ટ કંપનીઓ માટે સ્પર્ધાત્મક લેન્ડસ્કેપને બદલી શકે છે.