ભારતીય રોકાણકારો હવે 'Equal-Weight Funds' તરફ વળી રહ્યા છે જેથી માત્ર અમુક ગણ્યા-ગાંઠ્યા મેગા-કેપ શેરો પર નિર્ભરતા ઘટાડી શકાય. જોકે, આ વ્યૂહરચના જોખમ ઘટાડવાની સાથે વોલેટિલિટી અને ખર્ચમાં વધારો પણ કરી શકે છે.
પરંપરાગત માર્કેટ બેન્ચમાર્ક, જેમ કે Nifty 50, કંપનીના માર્કેટ કેપના આધારે કામ કરે છે. 2026 ના મધ્ય સુધીમાં, ટોચની 10 સૌથી મોટી કંપનીઓ ઈન્ડેક્સના કુલ મૂલ્યમાં 50% થી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે. રોકાણકારો માટે આ સ્થિતિ જોખમી છે, કારણ કે જો આ મોટી કંપનીઓનું પ્રદર્શન બગડે, તો સમગ્ર ઈન્ડેક્સ પર નકારાત્મક અસર પડે છે.
ઇક્વલ-વેઇટિંગ (Equal-Weighting) નો શિફ્ટ
ઇક્વલ-વેઇટ વ્યૂહરચના આનાથી અલગ છે. અહીં મોટી કંપનીઓને બદલે દરેક શેરને સમાન મહત્વ આપવામાં આવે છે, જે આશરે 2% જેટલું હોય છે. આ રીતે પોર્ટફોલિયો વધુ ડેમોક્રેટિક બને છે અને નાની કંપનીઓના પ્રદર્શનની પણ ઈન્ડેક્સ પર સીધી અસર થાય છે. સમયાંતરે 'રીબેલેન્સિંગ' દ્વારા આ ફંડ્સ વિજેતા શેરોને ટ્રીમ કરે છે અને નબળા શેરોમાં રોકાણ વધારે છે, જેથી માર્કેટની વ્યાપક વૃદ્ધિનો લાભ મળી શકે.
પડકારો: વોલેટિલિટી અને ખર્ચ
આ વ્યૂહરચના સાંભળવામાં સુરક્ષિત લાગે છે, પરંતુ તેમાં કેટલીક મુશ્કેલીઓ છે. ઇક્વલ-વેઇટ ઈન્ડેક્સમાં મિડ-કેપ અને સ્મોલ-કેપ શેરોનું પ્રમાણ વધુ હોવાથી તેમાં વોલેટિલિટી (Volatility) વધારે જોવા મળે છે. બજારમાં જ્યારે મોટું કરેક્શન આવે છે, ત્યારે આ ફંડ્સ વધુ ઉતાર-ચઢાવ દર્શાવી શકે છે.
બીજું મહત્વનું પાસું છે ખર્ચ. ઈન્ડેક્સને સમાન વેઈટેજ પર રાખવા માટે વારંવાર શેર ખરીદવા અને વેચવા પડે છે, જેને રીબેલેન્સિંગ કહેવાય છે. આ પ્રક્રિયાને કારણે ટ્રાન્ઝેક્શન કોસ્ટ વધે છે. લાંબા ગાળે આ ખર્ચ અને 'ટ્રેકિંગ એરર' સામાન્ય ઈન્ડેક્સ ફંડ્સની સરખામણીમાં તમારા રિટર્ન પર અસર કરી શકે છે.
રોકાણકારોએ શું ધ્યાનમાં રાખવું જોઈએ?
જો તમને વિશ્વાસ હોય કે માર્કેટમાં વ્યાપક તેજી આવશે અને મિડ-સ્મોલ કેપ શેરો આઉટપરફોર્મ કરશે, તો ઇક્વલ-વેઇટ ફંડ્સ તમારા માટે ઉત્તમ છે. રોકાણ કરતા પહેલા ફંડનો એક્સપેન્સ રેશિયો (Expense Ratio), ભૂતકાળનું પ્રદર્શન અને રીબેલેન્સિંગની ફ્રિક્વન્સી ચોક્કસ તપાસવી જોઈએ.