ભારતીય ડિજિટલ મીડિયા માર્કેટમાં યુઝર ગ્રોથ (User Growth) પરથી હવે મોનેટાઇઝેશન (Monetization) તરફનું સ્પષ્ટ વલણ જોવા મળી રહ્યું છે, જે આખા ક્ષેત્ર માટે એક મોટો બદલાવ છે. હવે માત્ર વધુ ને વધુ લોકોને પ્લેટફોર્મ્સ પર લાવવાને બદલે, તેમને પેઇડ (paid) અનુભવો દ્વારા ઊંડાણપૂર્વક જોડવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરાઈ રહ્યું છે. આ પરિવર્તન સાથે, કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સ અને પ્લેટફોર્મ્સ હવે ગ્રાહકોના ખર્ચમાંથી સીધી આવક ઊભી કરવાના ટકાઉ સ્ત્રોતોને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યા છે.
આ મોનેટાઇઝેશનમાં નવા કન્ટેન્ટ ફોર્મેટ્સ ખૂબ જ મહત્વનો ભાગ ભજવી રહ્યા છે. ખાસ કરીને મોબાઇલ-ફર્સ્ટ ઇકોસિસ્ટમમાં ઝડપથી લોકપ્રિય થયેલા માઇક્રોડ્રામા (Microdramas) અને શોર્ટ-ફોર્મ એપિસોડિક કન્ટેન્ટનું માર્કેટ હવે અંદાજે $300 મિલિયન સુધી પહોંચી ગયું છે. આ દર્શાવે છે કે નવા અને સર્જનાત્મક કન્ટેન્ટ મોડલ કેટલી ઝડપથી સફળતાપૂર્વક આવક ઊભી કરી શકે છે.
વિવિધ સેક્ટર્સ પર નજર કરીએ તો, વિડિઓ કન્ટેન્ટ $5.4 બિલિયન સાથે સૌથી મોટો હિસ્સો ધરાવે છે. ત્યારબાદ સોશિયલ અને કમ્યુનિટી પ્લેટફોર્મ્સ (જેમાં ડેટિંગ એપ્સ અને એજ્યુકેશન એપ્સ પણ સામેલ છે) $4.9 બિલિયન સાથે બીજા ક્રમે આવે છે. ઓડિયો કન્ટેન્ટ, જેમાં પોડકાસ્ટનો સમાવેશ થાય છે, તે પણ 29% ના ધમાકેદાર દરે વૃદ્ધિ કરીને $0.4 બિલિયન સુધી પહોંચ્યું છે. ગેમિંગ સેક્ટર સતત એક મજબૂત આવક સ્ત્રોત રહ્યું છે, જેનું હાલનું મૂલ્ય $1.5 બિલિયન છે અને 2030 સુધીમાં તેના $3.2 બિલિયન સુધી પહોંચવાની જોરદાર ધારણા છે. ગેમર્સ અન્ય એપ યુઝર્સની સરખામણીમાં સરેરાશ 4.5 ગણી વધુ ખર્ચ કરે છે, જે મુખ્યત્વે ઇન-એપ પર્ચેઝ અને જાહેરાતો દ્વારા સંચાલિત છે.
આ ઉપરાંત, એનિમેશન અને VFX ક્ષેત્ર પણ માત્ર સેવાઓ આપવાને બદલે ઓરિજિનલ ઇન્ટેલેક્ચ્યુઅલ પ્રોપર્ટી (IP) બનાવવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ટેકનોલોજી કન્ટેન્ટ નિર્માણ, વિતરણ અને મોનેટાઇઝેશન પ્રક્રિયાઓને વધુ કાર્યક્ષમ અને ખર્ચ-અસરકારક બનાવીને તેમાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી રહી છે. રોકાણકારો પણ હવે ટકાઉ વૃદ્ધિ અને સ્પષ્ટ એક્ઝિટ સ્ટ્રેટેજી ધરાવતા પ્રોજેક્ટ્સમાં વધુ રસ દાખવી રહ્યા છે. આ સકારાત્મક માહોલ ભારતને RRR અને બાહુબલી જેવી ફિલ્મોની આંતરરાષ્ટ્રીય સફળતાના આધારે ડિજિટલ કન્ટેન્ટનો વૈશ્વિક નિકાસકાર બનવાની મોટી તક પૂરી પાડે છે. આ $14 બિલિયનનું માર્કેટ તો ભારતના ડિજિટલ અર્થતંત્રના એક નવા ઇન્ટરેક્ટિવ યુગની માત્ર શરૂઆત છે.