સુપ્રીમ કોર્ટે હિમાચલ પ્રદેશ હાઈકોર્ટના ચુકાદાને માન્ય રાખતા કેન્દ્રની અરજી ફગાવી દીધી છે. હવે ડ્રગ્સ એન્ડ કોસ્મેટિક્સ એક્ટના Chapter IV હેઠળ ડ્રગ્સ એનફોર્સમેન્ટની સત્તા સંપૂર્ણપણે રાજ્યના નિયામકો પાસે રહેશે.
સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારની એક મહત્વની અરજી ફગાવીને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ડ્રગ્સ નિયમન અને તપાસની બાબતમાં રાજ્યોની સત્તા સર્વોપરી છે. આ નિર્ણય દ્વારા હિમાચલ પ્રદેશ હાઈકોર્ટના તે આદેશ પર મહોર લાગી ગઈ છે, જેમાં જણાવાયું હતું કે ડ્રગ્સ એન્ડ કોસ્મેટિક્સ એક્ટ, 1940 ના Chapter IV હેઠળ ડ્રગ્સના ઉત્પાદન, વેચાણ અને વિતરણ પર નિયંત્રણ રાખવાની સત્તા રાજ્ય દ્વારા નિયુક્ત નિયામકો પાસે જ રહેશે.
CDSCO ની સત્તાની મર્યાદાઓ
આ ચુકાદાનો અર્થ એ નથી કે CDSCO (Central Drugs Standard Control Organisation) પોતાની તમામ સત્તા ગુમાવી બેઠું છે. કેન્દ્ર હજુ પણ નવી દવાઓની મંજૂરી, ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સ, ડ્રગ ઇમ્પોર્ટ્સ અને રસીઓ (Vaccines) ના નિયમન જેવી મહત્વની બાબતોમાં નિર્ણય લેશે. જોકે, Chapter IV હેઠળ આવતા રોજિંદા તપાસ અને પ્રોસિક્યુશનના કામોમાં CDSCO ના ઈન્સ્પેક્ટર્સની સ્વતંત્ર સત્તા પર હવે અંકુશ આવી ગયો છે.
વિવાદનું મૂળ કારણ
આ કાનૂની જંગ Salus Pharmaceuticals સાથે જોડાયેલા એક કેસમાંથી શરૂ થયો હતો, જેમાં એક CDSCO ઈન્સ્પેક્ટરે જલંધરની હોસ્પિટલમાંથી દવાની સેમ્પલિંગ કરી હતી. કંપનીએ ઈન્સ્પેક્ટરની સત્તાને પડકારીને દલીલ કરી હતી કે આવી કાર્યવાહી કરવાનો અધિકાર માત્ર રાજ્યના અધિકારીઓ પાસે જ છે.
ફાર્મા ઇન્ડસ્ટ્રી પર શું થશે અસર?
ફાર્મા કંપનીઓ માટે આ નિર્ણય પ્રક્રિયાગત રીતે ખૂબ મહત્વનો છે. હવે કંપનીઓએ તેમના કમ્પ્લાયન્સ (Compliance) ટીમને વધુ સતર્ક કરવી પડશે કે કયા કાયદાકીય મુદ્દાઓ માટે કયા રેગ્યુલેટરી બોડીનો સંપર્ક કરવો. આ ચુકાદાથી ભવિષ્યમાં રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકારના નિયામકો વચ્ચે તપાસ અને કાનૂની કાર્યવાહીની પ્રક્રિયા વધુ સ્પષ્ટ અને વ્યવસ્થિત બનશે, જે કદાચ ભવિષ્યમાં પ્રક્રિયાગત ગૂંચવણો ઘટાડવામાં મદદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.