Aadhaar Card નો વોટર ID માટે ઉપયોગ: સુપ્રીમ કોર્ટે સરકાર અને ચૂંટણી પંચ પાસેથી માંગ્યો જવાબ

સુપ્રીમ કોર્ટે આધાર કાર્ડનો વોટર લિસ્ટમાં નોંધણી માટે ઉપયોગ કરવા સામે દાખલ થયેલી અરજી પર કેન્દ્ર સરકાર અને ચૂંટણી પંચ (ECI) ને નોટિસ પાઠવી છે. અરજીમાં જણાવાયું છે કે આધાર એ ફક્ત ઓળખનો પુરાવો છે, ઉંમર કે રહેઠાણનો નહીં, જે આધાર એક્ટનું ઉલ્લંઘન કરે છે.

શું થયું?

સુપ્રીમ કોર્ટે એડવોકેટ અશ્વિની ઉપાધ્યાય દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી એક અરજી પર કેન્દ્ર સરકાર અને ભારતીય ચૂંટણી પંચ (ECI) પાસેથી જવાબ માંગ્યો છે. આ અરજી વોટર લિસ્ટમાં નોંધણી માટે આધાર કાર્ડના ઉપયોગ સામે પ્રશ્ન ઉઠાવે છે.

મુખ્ય દલીલ શું છે?

અરજીકર્તાની મુખ્ય દલીલ આધાર એક્ટ, 2016 ની કલમ 9 પર આધારિત છે. અરજીમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે કાયદા મુજબ, આધાર કાર્ડ ફક્ત ઓળખ (Identity) સાબિત કરવા માટે છે, નાગરિકતા, ડોમિસાઇલ કે રહેઠાણ (Residence) સાબિત કરવા માટે નહીં. UIDAI દ્વારા ઓગસ્ટ 2023 માં જારી કરાયેલ સૂચનાએ પણ આ વાત સ્પષ્ટ કરી હતી. અરજીમાં એમ પણ જણાવવામાં આવ્યું છે કે આધારનો ઉપયોગ શાળા પ્રવેશ, પ્રોપર્ટી ટ્રાન્ઝેક્શન અને જન્મ પ્રમાણપત્ર મેળવવા જેવા અનેક કાર્યોમાં થતાં તેના મૂળ હેતુથી ભટકી ગયો છે.

ચૂંટણી પ્રક્રિયાની અખંડિતતા પર અસર?

આ અરજીમાં ચૂંટણી પ્રક્રિયાની અખંડિતતા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. તેમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે આધાર નોંધણી પ્રક્રિયા એવા રહેવાસીઓ માટે પણ ઉપલબ્ધ છે જેઓ ઓછામાં ઓછા 182 દિવસ ભારતમાં રહ્યા હોય, જેમાં વિદેશી નાગરિકો પણ સામેલ થઈ શકે છે. અરજી મુજબ, આના કારણે એવો ભય રહે છે કે જે લોકો ભારતીય નાગરિક નથી, તેઓ પણ આધાર કાર્ડ મેળવી શકે છે અને તેનો ઉપયોગ વોટર આઈડી મેળવવા માટે કરી શકે છે.

આ શા માટે મહત્વનું છે?

આ કેસ વહીવટી અને નિયમનકારી માળખા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે શાસન અને ચૂંટણી માટે ઉપયોગમાં લેવાતા મૂળભૂત દસ્તાવેજો સાથે સંબંધિત છે. મુખ્ય પ્રશ્ન એ છે કે શું ઓળખ ચકાસણી માટે રચાયેલ દસ્તાવેજનો નાગરિકતા કે રહેઠાણ સાબિત કરવા માટે અયોગ્ય રીતે ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે? જો કોર્ટ આ દલીલોમાં દમ જુએ, તો આધાર કાર્ડને સરકારી ડેટાબેઝ અને મતદાર યાદીઓમાં કેવી રીતે સામેલ કરવામાં આવે તે અંગે કડક માર્ગદર્શિકા જાહેર થઈ શકે છે.

રોકાણકારો અને નાગરિકોએ શું ધ્યાન રાખવું?

આ કેસના આગામી પગલાં દસ્તાવેજીકરણ નીતિમાં સંભવિત ફેરફારોને સમજવા માટે નિર્ણાયક રહેશે. કેન્દ્ર સરકાર અને ચૂંટણી પંચના પ્રતિભાવો પર નજર રાખવી મહત્વપૂર્ણ રહેશે. તેમના જવાબો વર્તમાન વહીવટી પ્રોટોકોલ અને વોટર નોંધણી પ્રક્રિયામાં કોઈ ફેરફારની જરૂરિયાત અંગે સ્પષ્ટતા પ્રદાન કરશે. ત્યારબાદ, સુપ્રીમ કોર્ટના અવલોકનો અને કોઈપણ નિર્દેશો નક્કી કરશે કે શું ચૂંટણી અને અન્ય સરકારી પ્રક્રિયાઓમાં ઓળખ, રહેઠાણ અને નાગરિકતાના પુરાવાને અલગ કરવાની દિશામાં કોઈ પગલું લેવાશે.