સુપ્રીમ કોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પ્રોડક્ટ પર ટેક્સ તેના વેચાણ સમયના સ્વરૂપ (Physical Form) પર નક્કી થવો જોઈએ, ન કે ગ્રાહક તેનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરે છે તેના પર. આ ચુકાદાથી Zydus Lifesciences ના 'GRD' પ્રોડક્ટ્સને મોટી રાહત મળી છે.
ટેક્સના નવા માપદંડથી કંપનીઓને રાહત
ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતે હેલ્થ સપ્લિમેન્ટ્સ અને ફૂડ મિક્સ બનાવતી કંપનીઓ માટે એક કાયદાકીય સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદો આપ્યો છે. જસ્ટિસ મનમોહન અને જસ્ટિસ અરુણ પલ્લીની ખંડપીઠે ૫ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ ચુકાદો આપતા સ્પષ્ટ કર્યું કે ટેક્સનું વર્ગીકરણ વેચાણના સમયે પ્રોડક્ટની સ્થિતિના આધારે થવું જોઈએ.
શું હતો સમગ્ર વિવાદ?
આ કેસ Zydus Lifesciences Ltd. (અગાઉનું Cadila Healthcare Ltd.) ની 'GRD Powder' અને 'GRD Mix' પ્રોડક્ટ્સ સાથે જોડાયેલો હતો, જે ૧૯૯૭-૧૯૯૮ ના સમયગાળાના આકારણીની કાર્યવાહી સાથે સંબંધિત છે. ટેક્સ સત્તાવાળાઓએ આ ડ્રાય પ્રોડક્ટ્સને 'નોન-આલ્કોહોલિક ડ્રિંક્સ' કેટેગરીમાં ગણીને ૧૦% ટેક્સ લગાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. જોકે, કંપનીનો દાવો હતો કે આ પાવડર સ્વરૂપે વેચાતી વસ્તુ હોવાથી તેને ૮% ના નીચા ટેક્સ સ્લેબમાં મૂકવી જોઈએ.
કોર્ટનો મહત્વનો તર્ક
સુપ્રીમ કોર્ટે ટેક્સ વિભાગની અપીલ ફગાવી દેતા જણાવ્યું હતું કે કાયદાનું અર્થઘટન કડક હોવું જોઈએ. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે:
- ગ્રાહક ખરીદી પછી તેને પાણી કે દૂધમાં ભેળવીને પીવે, તેના આધારે પ્રોડક્ટ પર ટેક્સ ન નક્કી કરી શકાય.
- જો વસ્તુ વેચાતી વખતે પાવડર કે ઘન સ્વરૂપમાં હોય, તો તે મુજબ જ ટેક્સ લાગવો જોઈએ.
આ ચુકાદાથી પ્રોટીન પાવડર અને ડિહાઇડ્રેટેડ ફૂડ બનાવતી કંપનીઓ માટે અનિશ્ચિતતા દૂર થઈ છે. Zydus Lifesciences માટે આ એક મોટી કાયદાકીય જીત છે, જેણે વર્ષો જૂના વિવાદનો અંત આણ્યો છે.