Election Commission ના કમિશનરોની નિમણૂક અંગેના **2023** ના કાયદાની સુપ્રીમ કોર્ટે સમીક્ષા શરૂ કરી છે. સપ્ટેમ્બર **2026** માં આવેલા સ્પ્લિટ વર્ડિક્ટ બાદ આ મામલો હવે મોટી બંધારણીય બેંચ પાસે જશે.
ભારતીય ચૂંટણી પંચ (Election Commission of India) ના બંધારણીય માળખાને લઈને કાનૂની ગુંચવણ વધી રહી છે. મધ્ય ઓક્ટોબર 2026 સુધીમાં, ન્યાયતંત્ર 2023 ના એક્ટની માન્યતા તપાસી રહ્યું છે, જે હેઠળ ચીફ ઇલેક્શન કમિશનર અને અન્ય કમિશનરોની નિમણૂક કરવામાં આવે છે. સપ્ટેમ્બર 23, 2026 ના રોજ બે જજોની બેંચે આપેલા વિભાજિત ચુકાદાને કારણે હવે આ મામલો મોટી બંધારણીય બેંચ (Constitution Bench) ને સોંપવામાં આવ્યો છે.
નિમણૂક પેનલ પર વિવાદ
મુખ્ય ચિંતા સિલેક્શન કમિટીના માળખાને લઈને છે. નવા કાયદા મુજબ, પેનલમાં વડાપ્રધાન, એક કેબિનેટ મિનિસ્ટર અને વિરોધ પક્ષના નેતાનો સમાવેશ થાય છે. ટીકાકારો અને અરજદારોનું માનવું છે કે આ માળખામાં એક્ઝિક્યુટિવ શાખાનું વર્ચસ્વ હોવાથી ચૂંટણી પંચની નિષ્પક્ષતા જોખમાઈ શકે છે.
ઇમ્યુનિટી પર પણ સવાલ
ઓક્ટોબર 13, 2026 ના રોજ, સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને એક નવી નોટિસ ફટકારી છે. આ નોટિસ 2023 ના એક્ટની સેક્શન 16 સામે છે, જે ચૂંટણી કમિશનરોને સિવિલ અને ક્રિમિનલ કાર્યવાહીથી સુરક્ષા (Immunity) આપે છે. કોર્ટ હવે તે તપાસી રહી છે કે શું આ પ્રકારની સુરક્ષા બંધારણીય માપદંડો મુજબ યોગ્ય છે કે નહીં.
દેશની આર્થિક સ્થિરતા માટે સંસ્થાઓની સ્વતંત્રતા અત્યંત મહત્વની છે. જ્યાં સુધી ચીફ જસ્ટિસ ઓફ ઇન્ડિયા દ્વારા બંધારણીય બેંચની રચના ન થાય અને અંતિમ ચુકાદો ન આવે, ત્યાં સુધી ચૂંટણી પંચના કામકાજ અને તેના કાનૂની માળખા પર રોકાણકારો અને નિષ્ણાતોની નજર રહેશે.