સુપ્રીમ કોર્ટના જસ્ટિસ બી.વી. નાગરત્નાએ પ્રશ્ન કર્યો છે કે શું વકીલની ભૂતકાળની વ્યાવસાયિક આવક તેને સિવિલ જજ બનતા રોકી શકે છે. કોર્ટ તમિલનાડુ જ્યુડિશિયલ સર્વિસમાં નિમણૂક પામેલા એક ઉમેદવારની અપીલ પર સુનાવણી કરી રહી છે, જેની નિમણૂક નાણાકીય બાબતોમાં જણાયેલી ખામીઓને કારણે રદ કરવામાં આવી હતી.
આવક vs. પ્રામાણિકતા: SC નો સવાલ
ભારતીય સુપ્રીમ કોર્ટ હાલમાં સિવિલ જજની પસંદગી માટેના માપદંડો સામેના કાયદાકીય પડકારની તપાસ કરી રહી છે. આ મામલો એક એવા વકીલ સાથે જોડાયેલો છે, જેની તમિલનાડુ જ્યુડિશિયલ સર્વિસમાં કામચલાઉ નિમણૂક નવેમ્બર 2022 માં રદ કરવામાં આવી હતી. નિમણૂક પછીની ચકાસણી પ્રક્રિયા દરમિયાન તેના વ્યવસાયિક રેકોર્ડ અને નાણાકીય બાબતો અંગે પ્રશ્નો ઉભા થયા હતા.
સોમવારે થયેલી સુનાવણી દરમિયાન, જસ્ટિસ બી.વી. નાગરત્ના અને જસ્ટિસ આર. મહાદેવનની બેન્ચે પ્રામાણિકતાના માપદંડ તરીકે વકીલની જાહેર કરેલી આવકની સુસંગતતા પર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા. ઉમેદવારે શરૂઆતમાં વાર્ષિક ₹4.5 લાખ ની વ્યાવસાયિક આવક જાહેર કરી હતી. કોર્ટે જણાવ્યું કે નિમણૂક પ્રક્રિયા દરમિયાન આવી આવકની તપાસ કરવી કદાચ યોગ્ય નથી, અને જસ્ટિસ નાગરત્નાએ જણાવ્યું કે ટેક્સ ફાઈલિંગમાં દર્શાવાતી આવક ઘણીવાર વકીલોની વાસ્તવિક કમાણીનું સચોટ પ્રતિબિંબ નથી હોતી.
પ્રામાણિકતા અને ન્યાયિક ધોરણો
આ કાયદાકીય ચર્ચાનો મુખ્ય મુદ્દો એ છે કે ન્યાયિક પદ માટે ઉમેદવારને ગેરલાયક ઠેરવવા માટે કયા આધારને માન્ય ગણી શકાય. રાજ્ય તરફથી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે ગેરલાયકાત ચોક્કસ નાણાકીય વ્યવહારો પર આધારિત હતી જે ઉમેદવારના ચારિત્ર્ય પર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. જોકે, બેન્ચે આ નાણાકીય વિગતોને આપવામાં આવેલા મહત્વ પર શંકા વ્યક્ત કરી. જસ્ટિસ નાગરત્નાએ ગંભીર મુદ્દાઓ, જેમ કે ગુનાહિત ઇતિહાસ છુપાવવો, અને વ્યાવસાયિક આવક સંબંધિત બાબતો વચ્ચે તફાવત દર્શાવ્યો, સૂચવ્યું કે તે હંમેશા ન્યાયિક સેવા માટે અવરોધ ન બનવો જોઈએ.
આ વિવાદનો મૂળ મદ્રાસ હાઈકોર્ટના 2024 ના ચુકાદામાં રહેલો છે, જેણે ઉમેદવારની નિમણૂક રદ કરવાની પુષ્ટિ કરી હતી. હાઈકોર્ટે જણાવ્યું હતું કે ભરતી પ્રક્રિયા પાસ કરવાથી પદ પર કાયમી અધિકાર નથી મળી જતો, જો બાદમાં ચકાસણી દરમિયાન પ્રતિકૂળ તારણો મળે. હવે આ વકીલે સુપ્રીમ કોર્ટમાં આ નિર્ણયને પડકાર્યો છે, અને સામાન્ય ભરતી પરીક્ષા દ્વારા પસંદગી પામ્યા પછી ઉમેદવારની ખાનગી નાણાકીય ઇતિહાસની તપાસ કરવા માટે હાઈકોર્ટના અધિકારક્ષેત્રની સ્પષ્ટતા માંગી છે.
સુનાવણીમાં આગળ શું?
સુપ્રીમ કોર્ટે આગામી સત્રમાં વધુ વિગતો રજૂ કરવા જણાવ્યું છે, ખાસ કરીને એ અંગે કે શું ઉમેદવારના જીવનસાથી, જે હાલમાં ન્યાયિક અધિકારી તરીકે સેવા આપી રહ્યા છે, તેમની સામે કોઈ અલગ કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે કે કેમ. બેન્ચ એ નક્કી કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે કે ઉમેદવાર સામે ઉઠાવવામાં આવેલી વાંધાઓ નક્કર આધાર પર આધારિત હતા કે પછી, જેમ જજે ટિપ્પણી કરી, તે ન્યાયિક નિમણૂક પ્રક્રિયા દરમિયાન જોવા મળતા બાહ્ય દબાણોથી પ્રેરિત હતા. આ મામલો 10 ઓગસ્ટના રોજ વધુ સુનાવણી માટે નિર્ધારિત છે, જ્યાં કોર્ટ કડક પૃષ્ઠભૂમિ ચકાસણી અને કાયદાકીય વ્યવસાયિકોની સ્થિતિ વચ્ચેના સંતુલનનું વધુ મૂલ્યાંકન કરશે.