સુપ્રીમ કોર્ટમાં પેલેટ ગન પર પ્રતિબંધની માંગ: નાગરિકોના અધિકારો અને સુરક્ષાનો મુદ્દો

Detailed Coverage

પેલેટ ગન પર પ્રતિબંધની માંગ

સુપ્રીમ કોર્ટમાં એક મહત્વની કાયદાકીય લડાઈ શરૂ થઈ છે. એક પીટીશનમાં માંગ કરવામાં આવી છે કે સુરક્ષા દળો દ્વારા ભીડ નિયંત્રણ માટે ઉપયોગમાં લેવાતી પેલેટ ગન પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવે.

આ પીટીશનમાં એક પૂર્વ IPS અધિકારી સહિત એવા અનેક લોકો જોડાયા છે જેઓ દાવો કરે છે કે તેઓ ભૂતકાળમાં પેલેટ ગનના કારણે ઈજાગ્રસ્ત થયા હતા. તેમનો મુખ્ય આરોપ છે કે આ હથિયારો નાગરિકો સામે વાપરવા એ બંધારણ વિરુદ્ધ છે.

બંધારણીય અધિકારો અને પ્રમાણસરતાનો પ્રશ્ન

પીટીશનર્સની દલીલ છે કે પેલેટ ગનનો ઉપયોગ એ જરૂરિયાત અને પ્રમાણસરતાના બંધારણીય સિદ્ધાંતો સાથે સુસંગત નથી. તેમનું કહેવું છે કે આવા હથિયારોના ઉપયોગથી નાગરિકોના મૂળભૂત અધિકારોનું ઉલ્લંઘન થાય છે અને તેઓને અપ્રમાણસર નુકસાન પહોંચે છે.

આ કાયદાકીય પગલું એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે દિલ્હીમાં NEET પરીક્ષામાં કથિત અનિયમિતતાઓને લઈને વિરોધ પ્રદર્શનો થયા હતા, અને અહેવાલો સૂચવે છે કે તે દરમિયાન પેલેટ ગનનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.

જાહેર સુરક્ષા અને ઈજાના જોખમો

પેલેટ ગનમાંથી સેંકડો નાની મેટલ કે રબરની ગોળીઓ ઊંચી ઝડપે છોડવામાં આવે છે. જોકે સુરક્ષા દળો માટે નિર્ધારિત નિયમો મુજબ કમરની નીચે નિશાન તાકવા અને સુરક્ષિત અંતર જાળવવાની સૂચના હોય છે, તેમ છતાં આ હથિયારની ડિઝાઇન ગંભીર અને કાયમી વિકલાંગતા લાવી શકે છે.

વિવિધ મેડિકલ રિપોર્ટ્સ અને ભૂતકાળના અનુભવો દર્શાવે છે કે આ હથિયારથી થતી સૌથી ગંભીર ઈજાઓમાં આંખોને નુકસાન થવું અને દ્રષ્ટિ ગુમાવવાનો સમાવેશ થાય છે. પીટીશનમાં જણાવાયું છે કે આ જોખમો નાગરિકોના ટોળાને નિયંત્રિત કરવા માટે ખૂબ વધારે છે.

ઐતિહાસિક સંદર્ભ અને ભવિષ્યની દિશા

ભારતમાં પેલેટ ગનના ઉપયોગની ટીકા નવી નથી. ખાસ કરીને 2016માં જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં તેના ઉપયોગ પછી આ મુદ્દો વ્યાપકપણે ચર્ચામાં આવ્યો હતો. તે સમયે, અનેક માનવાધિકાર સંગઠનો અને તબીબોએ વિરોધ પ્રદર્શનો દરમિયાન થયેલી આંખોની ઈજાઓ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.

આ ચર્ચાએ ભીડ નિયંત્રણ માટે સુરક્ષિત વિકલ્પોની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. હાલની સુપ્રીમ કોર્ટની પીટીશન પોલીસિંગની પદ્ધતિઓને આધુનિક બનાવવા અને ઓછા જોખમવાળા બિન-ઘાતક (non-lethal) પદ્ધતિઓ તરફ આગળ વધવાની વ્યાપક ચર્ચાનો એક ભાગ છે.

કાયદાકીય સમીક્ષાના આગામી પગલાં

આ પીટીશન પર સુપ્રીમ કોર્ટનો પ્રતિભાવ મહત્વપૂર્ણ રહેશે. કોર્ટને એ મૂલ્યાંકન કરવું પડશે કે શું સુરક્ષા દળો દ્વારા બળના ઉપયોગ માટેના વર્તમાન માર્ગદર્શિકા પૂરતા છે, કે પછી વધુ કડક નિયમનની જરૂર છે. જાહેર જનતા અને માનવાધિકાર કાર્યકરો માટે, કોર્ટ દ્વારા આ હથિયારોના ઉપયોગ અંગે તાત્કાલિક કોઈ વચગાળાનો આદેશ (interim order) આપવામાં આવે છે કે કેમ, અને નાગરિક સેટિંગ્સમાં વધુ ઈજાઓ અટકાવવા માટે દેશવ્યાપી પ્રતિબંધ કે કડક નિયમન જરૂરી છે કે કેમ, તેના પર નજર રહેશે.