સુપ્રીમ કોર્ટનો મોટો નિર્ણય: દિલ્હી બાર કાઉન્સિલની ચૂંટણીની મતગણતરીને મંજૂરી, પરિણામો પર સ્ટે

સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હી બાર કાઉન્સિલ (Bar Council of Delhi) ની ચૂંટણીની મતગણતરીને મંજૂરી આપી દીધી છે. જોકે, કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જ્યાં સુધી કોર્ટ તરફથી ખાસ પરવાનગી ન મળે ત્યાં સુધી અંતિમ પરિણામો જાહેર કરી શકાશે નહીં. આ નિર્ણય ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં થયેલા કથિત ગોટાળા અને વિવાદો બાદ લેવામાં આવ્યો છે.

શું થયું?

સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હી બાર કાઉન્સિલ (BCD) ની ચૂંટણી માટે મતગણતરી શરૂ કરવાની મંજૂરી આપી દીધી છે. ચીફ જસ્ટિસ ઓફ ઈન્ડિયા સૂર્ય કાંત અને જસ્ટિસ વી. મોહનાની વેકેશન બેન્ચે આ આદેશ આપ્યો છે. જોકે, કોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ શરત મૂકી છે કે જ્યાં સુધી કોર્ટ દ્વારા સ્પષ્ટ મંજૂરી આપવામાં ન આવે ત્યાં સુધી ચૂંટણીના પરિણામો જાહેર કરી શકાશે નહીં. આ નિર્ણય ચૂંટણી પ્રક્રિયાની વિશ્વસનીયતા સામે ઉઠેલા પ્રશ્નો અંગેના કાનૂની પડકારમાં નવો વળાંક લાવ્યો છે.

વિવાદની પૃષ્ઠભૂમિ

કોર્ટનો આ હસ્તક્ષેપ ચૂંટણીમાં થયેલા કથિત ગોટાળા, ખાસ કરીને ટેમ્પર થયેલા મતપત્રોની હાજરી અંગેની ચિંતાઓને લગતી સ્પેશિયલ લીવ પિટિશન (Special Leave Petition) ના કારણે થયો છે. અગાઉ, સુપ્રીમ કોર્ટે આ ભયને કારણે મતગણતરી પ્રક્રિયા પર સંપૂર્ણ રોક લગાવી દીધી હતી. વર્તમાન આદેશ એ અગાઉના નિર્દેશ બાદ આવ્યો છે જેમાં સર્વોચ્ચ અદાલતે દિલ્હી હાઈકોર્ટની એક સ્પેશિયલ બેન્ચને આ ચિંતાઓના મૂળ કારણોની તપાસ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

હાઈકોર્ટ દ્વારા લેવાયેલા સુરક્ષા પગલાં

સુપ્રીમ કોર્ટના આ તાજા આદેશ પહેલા, દિલ્હી હાઈકોર્ટની ડિવિઝન બેન્ચે 6 જૂનના રોજ નિર્ણય આપ્યો હતો કે જ્યારે મતપત્રોમાં અનિયમિતતા અંગેની અરજીઓ માન્ય છે, ત્યારે સંપૂર્ણ પુનઃ ચૂંટણીની જરૂર નથી. હાઈકોર્ટે જણાવ્યું હતું કે મતપત્રોમાં જોવા મળેલી સમસ્યાઓ પ્રથમ પસંદગીના મતોને અસર કરતી નથી, જેના કારણે પ્રક્રિયા કડક શરતો હેઠળ આગળ વધી શકે છે.

પારદર્શિતા અને અખંડિતતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે, હાઈકોર્ટે અનેક સુરક્ષા પગલાં ફરજિયાત બનાવ્યા હતા. આમાં લોક કરી શકાય તેવા મતપત્ર સંગ્રહ, હાઈ-રિઝોલ્યુશન કેમેરા, સતત CCTV મોનિટરિંગ અને મતગણતરી પ્રક્રિયાનું લાઈવ-સ્ટ્રીમિંગ સામેલ છે. વધુમાં, કોર્ટે આદેશ આપ્યો હતો કે 27 શંકાસ્પદ મતપત્રોની તપાસ વધારાના સોલિસિટર જનરલ (Additional Solicitor General) દ્વારા કરવામાં આવશે, જેમનો નિર્ણય અંતિમ ગણાશે.

ભૂતકાળના ચૂંટણી વિવાદો

ફેબ્રુઆરીમાં યોજાયેલી દિલ્હી બાર કાઉન્સિલની ચૂંટણીઓ, જે નિવૃત્ત દિલ્હી હાઈકોર્ટના જજ જસ્ટિસ તલવંત સિંહની દેખરેખ હેઠળ યોજાઈ હતી, તે વારંવાર તપાસ હેઠળ રહી છે. ચૂંટણી ચક્ર દરમિયાન, મોડેલ કોડ ઓફ કંડક્ટ (Model Code of Conduct) અને ચૂંટણી નિયમો, 2023 ના કથિત ઉલ્લંઘન બદલ અનેક ઉમેદવારોને અસ્થાયી રૂપે સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા હતા. આ વિવાદોમાં ચૂંટણી અધિકારીઓ સાથે ગેરવર્તણૂક અને દિલ્હી હાઈકોર્ટ બાર એસોસિએશનના પૂર્વ પ્રમુખ રાજીવ ખોસલા જેવા કાયદાકીય જગતના વરિષ્ઠ સભ્યો સાથેના વિવાદોનો સમાવેશ થાય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન બાર કાઉન્સિલ ઓફ ઈન્ડિયાએ પણ કથિત ગેરવર્તણૂકના ચોક્કસ કિસ્સાઓને ઉકેલવા માટે હસ્તક્ષેપ કરવો પડ્યો હતો.

રોકાણકારો અને હિતધારકોએ શું ધ્યાનમાં રાખવું જોઈએ?

જોકે આ મુખ્યત્વે સંસ્થાકીય અને કાનૂની બાબત છે, આવી ચૂંટણી પ્રક્રિયાઓની અખંડિતતા વ્યાપક શાસન અને નિયમનકારી ઇકોસિસ્ટમ માટે સુસંગત છે. હિતધારકોએ નીચે મુજબના વિકાસ પર નજર રાખવી જોઈએ:

1. 27 વિવાદાસ્પદ મતપત્રોની વધારાના સોલિસિટર જનરલ દ્વારા થતી તપાસનું પરિણામ.
2. સુપ્રીમ કોર્ટ તરફથી ભવિષ્યમાં અંતિમ પરિણામો ક્યારે જાહેર થઈ શકે છે તે અંગેના નિર્દેશો.
3. CCTV મોનિટરિંગ અને લાઈવ-સ્ટ્રીમિંગ જેવા કોર્ટ-ફરજિયાત સુરક્ષા પગલાંનો અમલ ચૂંટણી પારદર્શિતા અંગેની ચિંતાઓને અસરકારક રીતે હલ કરે છે કે કેમ.