સુપ્રીમ કોર્ટે વર્ષ 2024 ના સંભલ હિંસા કેસમાં એક શંકાસ્પદની અટકાયત માટે નેશનલ સિક્યોરિટી એક્ટ (NSA) ના દુરુપયોગ બદલ ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર પર **₹10 લાખનો** દંડ ફટકાર્યો છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે ઉત્તર પ્રદેશ સરકારની પ્રિવેન્ટિવ ડિટેશન (અટકાયત) ની કાર્યવાહીને રદ કરતા આ આકરો નિર્ણય લીધો છે. જસ્ટિસ દીપાંકર દત્તા અને જસ્ટિસ શીલ નાગુની ખંડપીઠે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે, આ કેસમાં નેશનલ સિક્યોરિટી એક્ટ (NSA) નો ઉપયોગ બિનજરૂરી અને ગેરકાયદેસર હતો. આ સમગ્ર મામલો નવેમ્બર 2024 માં સંભલ ખાતે થયેલી હિંસા અને ત્યારબાદ સ્થાનિક જમીન સર્વેને પગલે સર્જાયેલી અશાંતિ સાથે જોડાયેલો છે.
કોર્ટનો મુખ્ય વાંધો શું હતો?
ન્યાયાલયે નોંધ્યું કે સરકારે જે પુરાવાઓના આધારે અટકાયત કરી હતી, તે માત્ર કસ્ટડી દરમિયાન લેવાયેલી કબૂલાત પર આધારિત હતા. બેન્ચે ભારપૂર્વક કહ્યું કે 12 મહિના સુધી વ્યક્તિને જેલમાં રાખવા માટે માત્ર કબૂલાત પૂરતી નથી, પરંતુ મજબૂત પુરાવા હોવા જરૂરી છે. કોર્ટે વહીવટી સગવડતા કરતા વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા અને કાયદાકીય પ્રક્રિયાઓને વધુ મહત્વ આપ્યું છે.
વહીવટી તંત્ર માટે ચેતવણી
આ ચુકાદો એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે વહીવટી તંત્ર દ્વારા કાયદાકીય જોગવાઈઓના ઉપયોગ પર સતત પ્રશ્નો ઉઠી રહ્યા છે. સંભલ હિંસા બાદ સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર અને આર્કિયોલોજિકલ સર્વે ઓફ ઈન્ડિયા (ASI) ના સર્વે પછીની સ્થિતિને સંભાળવા માટે NSA નો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, જે હવે કાયદાકીય તપાસના દાયરામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણય વહીવટી સત્તાની મર્યાદાઓ નક્કી કરવા અને નાગરિકોના મૂળભૂત અધિકારોનું રક્ષણ કરવા માટે એક સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે.