Supreme Court એ વર્ષ ૨૦૨૬ માટે દિલ્હી-NCR માં ફટાકડાના ઉપયોગ અંગે કડક ગાઈડલાઈન જાહેર કરી છે. માત્ર સર્ટિફાઈડ ગ્રીન ક્રેકર્સ જ વેચી શકાશે અને ચોક્કસ સમયમર્યાદામાં જ ફટાકડા ફોડી શકાશે, જેની સીધી અસર વેપારીઓના વ્યવસાય પર પડી રહી છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે વર્ષ ૨૦૨૬ ની દિવાળી માટે દિલ્હી-NCR માં ફટાકડાના વેચાણ અને વપરાશ માટે કડક સીમાઓ નક્કી કરી છે. આ આદેશ મુજબ, માત્ર CSIR-NEERI અને PESO દ્વારા પ્રમાણિત ગ્રીન ફટાકડા જ વેચી શકાશે. કોર્ટે ફટાકડા ફોડવા માટે માત્ર બે સમયગાળા નક્કી કર્યા છે: ૭ અને ૮ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ ના રોજ સવારે ૬ થી ૭ અને સાંજે ૮ થી ૧૦ વાગ્યા સુધી જ ફટાકડા ફોડી શકાશે. ૯ નવેમ્બર થી ફટાકડાના વેચાણ અને ઉપયોગ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ રહેશે.
વેપારીઓ માટે નવા પડકારો
જવાબદારી નક્કી કરવા માટે કોર્ટે દરેક પેકેજિંગ પર યુનિક QR કોડ ફરજિયાત બનાવ્યા છે, જેથી બેચની વિગતો અને લાયસન્સ ચકાસી શકાય. આ ઉપરાંત, બેરિયમ-આધારિત રસાયણો અને 'લડી' (Joined crackers) પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો છે. હોસ્પિટલ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ જેવા સંવેદનશીલ વિસ્તારોની આસપાસ ૩૦૦ મીટર ના 'નો-ક્રેકર' બફર ઝોન બનાવવામાં આવ્યા છે.
ઉદ્યોગ પર નાણાકીય અસર
ફટાકડાનો મોટાભાગનો ઉદ્યોગ અસંગઠિત છે, જેમાં નાના એકમો સામેલ છે. કડક નિયમોના કારણે વેપારીઓએ સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ પાસે સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ જમા કરાવવી પડે છે. નિયમોના ઉલ્લંઘન પર આ રકમ જપ્ત થઈ શકે છે. કમ્પ્લાયન્સના ખર્ચ અને કાચા માલના ભાવમાં થયેલા અંદાજે ૧૫% ના વધારાને કારણે આ વર્ષે ગ્રાહકો માટે ફટાકડા મોંઘા બન્યા છે.
આગળ શું?
National Green Tribunal પણ ઓડિશાની ઘટના બાદ સુરક્ષા પ્રોટોકોલ્સ પર નજર રાખી રહ્યું છે. હવે તમામની નજર દિવાળી પછીના એર ક્વોલિટી ડેટા પર છે. Central Pollution Control Board ને રિપોર્ટિંગ કરવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. જો પ્રદૂષણમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળશે, તો ભવિષ્યમાં વધુ કડક પગલાં લેવાઈ શકે છે.