Reliance Jio IPO: બ્રાઈબરી પ્રોબમાં ફસાયો! ગવર્નન્સ પર સવાલો, રોકાણકારોની ચિંતા વધી

IPO પહેલા જ મુશ્કેલીમાં જિયો પ્લેટફોર્મ્સ

ભારતનો સૌથી મોટો IPO લાવવાની તૈયારીમાં રહેલ Jio Platforms હવે એક ગંભીર બ્રાઈબરી પ્રોબ (Bribery Probe) માં ફસાઈ ગયું છે. આ તપાસ રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ (Reliance Industries) ના એક સિનિયર એક્ઝિક્યુટિવની ધરપકડ સાથે જોડાયેલી છે, જેણે આ મોટા ફંડિંગ પ્રયાસમાં ગવર્નન્સ (Governance) ના જોખમો ઊભા કર્યા છે.

શું છે સમગ્ર મામલો?

આ તપાસ રિલાયન્સના સિનિયર વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ ભરત માથુર (Bharat Mathur) અને ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ સિવિલ એવિએશન (DGCA) ના એક અધિકારીની ધરપકડની આસપાસ ફરી રહી છે. આરોપ છે કે તેઓએ Asteria Aerospace, જે રિલાયન્સની જ એક સબસિડિયરી છે, તેના ડ્રોન આયાત મંજૂરીને ઝડપી બનાવવા માટે આશરે $16,000 ની લાંચ લીધી હતી. જોકે, ભરત માથુર, જેમને બાદમાં જામીન મળી ગયા છે, અને રિલાયન્સ બંનેએ કોઈપણ ગેરરીતિનો ઇનકાર કર્યો છે. કંપનીએ જણાવ્યું છે કે માથુર એક કન્સલ્ટન્ટ હતા અને તેમને કોઈ અનધિકૃત વ્યવહારોની જાણ નથી.

રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝની સ્થિતિ

માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન (Market Capitalization) પ્રમાણે ભારતની સૌથી મોટી લિસ્ટેડ કંપની રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝનું મૂલ્ય આશરે ₹19.79 ટ્રિલિયન છે. તેનો P/E રેશિયો 22.2x થી 24.58x ની વચ્ચે છે. 5 મે, 2026 ના રોજ તેના શેર ₹1,436.00 પર ટ્રેડ થઈ રહ્યા હતા, જે વૈશ્વિક ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અને સાવચેતીભર્યા રોકાણકારોના સેન્ટિમેન્ટ વચ્ચે નજીવો વધારો દર્શાવે છે.

Asteria Aerospace અને ગવર્નન્સ અંગે ચિંતાઓ

રિલાયન્સે 2019 માં $2.45 મિલિયન માં હસ્તગત કરેલી Asteria Aerospace એ નાણાકીય વર્ષ 2020 માં ₹11 મિલિયન થી નાણાકીય વર્ષ 2024 માં ₹400 મિલિયન સુધી નોંધપાત્ર આવક વૃદ્ધિ દર્શાવી છે. આ બ્રાઈબરી પ્રોબ, જેમાં Asteria ના સહ-સ્થાપકોની પણ પૂછપરછ સામેલ છે, તે સબસિડિયરીઓમાં સંભવિત કમ્પ્લાયન્સ (Compliance) ઓવરસાઇટ (Oversight) સમસ્યાઓ તરફ ઇશારો કરે છે. આ એવા સમયે થયું છે જ્યારે રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ સતત તેના મજબૂત કોર્પોરેટ ગવર્નન્સ અને લિસ્ટિંગ કરારોના પાલન પર ભાર મૂકે છે.

રોકાણકારો અને ESG પર અસર

રિલાયન્સના ઇનકાર છતાં, આ આરોપો Jio IPO માટે ગવર્નન્સ ઓવરહેંગ (Governance Overhang) ઊભો કરે છે. ખાસ કરીને એન્વાયર્નમેન્ટલ, સોશિયલ અને ગવર્નન્સ (ESG) પરિબળો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતા રોકાણકારો કંપનીના આંતરિક નિયંત્રણોની તપાસ વધારી શકે છે. ભલે લાંચની રકમ રિલાયન્સના સ્કેલની સરખામણીમાં નાની હોય, તે ઊંડી કમ્પ્લાયન્સ (Compliance) અથવા રિસ્ક મેનેજમેન્ટ (Risk Management) ચિંતાઓને સંકેત આપી શકે છે.

IPO માર્કેટ અને નિયમનકારી અવરોધો

આ ઘટના એવા સમયે બની છે જ્યારે ભારતીય IPO માર્કેટ સાવચેતીભર્યું વલણ ધરાવે છે. વેલ્યુએશન (Valuation) અને માર્કેટ વોલેટિલિટી (Market Volatility) અંગેની ચિંતાઓ લિસ્ટિંગ નિર્ણયોને અસર કરી રહી છે. એ જ ક્ષેત્રની પ્રતિસ્પર્ધી કંપનીઓ જેવી કે Hindustan Petroleum Corporation Ltd. અને GAIL Ltd. ની P/E રેશિયો અનુક્રમે 5.2x અને 12.5x છે, જોકે Jio જેવા ડિજિટલ જાયન્ટ સાથે સીધી સરખામણી જટિલ છે. SEBI એ IPO કદમાં 50% સુધીના ફેરફારની મંજૂરી આપીને સુગમતા દાખવી છે.

આગળ શું?

વધુમાં, SEBI દ્વારા મંજૂર કરાયેલા સુધારેલા લિસ્ટિંગ નિયમો પર અંતિમ સરકારી સૂચના બાકી હોવાને કારણે Jio ના લિસ્ટિંગમાં વિલંબ થઈ રહ્યો છે. આ નિયમો મેગા-લિસ્ટિંગ (Mega-listings) માટે નિર્ણાયક છે. બ્રાઈબરી પ્રોબનું નિરાકરણ અને નવા લિસ્ટિંગ નિયમોનું ઔપચારિકીકરણ Jio Platforms માટે આગળ વધવા માટે નિર્ણાયક પગલાં છે. બજાર IPO ની સમયરેખા પર સ્પષ્ટતાની રાહ જોઈ રહ્યું છે, જે તપાસના પરિણામ અને રોકાણકારોની માંગ પર તેની અસરથી પ્રભાવિત થઈ શકે છે.